Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

heim van het wereldbestaan (dhamna is de wereldorde, de wet van worden en vergaan, leidend naar het Nirvana, de eeuwigheidsrust), ten deele zedeleer, levenskunst (karma is de wet, waardoor ieder zijn eigen lot bepaalt en oogst wat hij zaait). Een reformator wilde Boeddha niet zijn. Op zijn sterfbed sprak hij tot Ananda: Wie zijn eigen licht en toevlucht is, die is mijn ware discipel. Alleen indirect is Boeddha godsdienststichter geweest, doordat hij sangha's (monnikenorden) organiseerde en zoo een groot terrein van invloed schiep, waar het woord van Boeddha als leer, als boeddhisme, ja, eindelijk als nieuwe godsdienst, werd erkend.

Zulk een prediking van inwendige verlichting door zelfbespiegeling moest ingang vinden in de Indisch-mystieke zielen, en, zij het ook in verschillenden graad, hebben 3 a 400 millioen Oosterlingen den doop van dit religieuse pessimisme ondergaan, — maar ook moest het boeddhisme opgang maken bij het levensmoe geslacht in het Westen, dat in zijn schitterende cultuur geen zielevrede had gevonden.

Er ontstond een boeddhistische zending in Europa, — niet uitgaande van de Oostersche priesters (want zij kenden ons niet), maar van Westersche profeten. Schopenhauer was één der eersten, die het boeddhisme ontdekte, en het, als zijnde idealistisch, pessimistisch en atheïstisch, boven het christendom huldigde. Maar de wereldpropaganda voor het Aziatische licht begon met mevrouw Blavatsky, die, door de Mahatma's van Tibet in de geheimen van den Oosterschen godsdienst ingewijd, de theosophische orde der algemeene broederschap stichtte, welke het gelukt is door wijsgeerige vormen en occulte inmengselen het Aziatische evangelie voor het Westen aannemelijk te maken. Kolonel Olcott stelde den boeddhistischen catechismus op, die reeds in 20 talen vertaald is, en van Annie Besant, de geniale opvolgster van Mevr. Blavatsky wordt gezegd, dat zij met meer recht dan Christus het licht der wereld genoemd kan worden. Wèl ontkennen de theosofen, dat hun stelsel bepaald boeddhistisch is, en het is waar, dat men bedoelt een samensmelting van alle godsdiensten, het bouwen van een tempel, waarin allen aanbidden, omdat ieder daar het wezen van zijn eigen godsdienst terugvindt, de Hindoe's de waarheid der immanentie, de Perzen

Sluiten