is toegevoegd aan uw favorieten.

De geschiedschrijver en rechtsgeleerde Dr. Arend van Slichtenhorst en zijn vader Brant van Slichtenhorst, stichter van Albany, hoofdstad van den staat New -York

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

GESCHIEDENIS VAN AERT-BRANTSGOED

Midden tusschen de genoemde buurten in het Helderveld in de gemeente Nykerk ligt Kruishaar. Dit is, thans nader omschreven, eene vierkante omwalling, aan de binnenzijde 108 M. (160 schreden) lang, aan den zuidhoek nog ongeveer 8 M. hoog, doch met de rechthoekige armen steeds naar het noordpunt dalende, waar zij slechts weinig boven het voorliggende terrein verheven is. Hier was de ingang der vergaderplaats. Was later niet de sacristie eener christenkerk, die zuiver oostwest werd gebouwd, aan de noordzijde, waar de priester in de kerk en op het hooge koor aan de oostzijde kwam?

Op het hoogste punt aan den zuidhoek zal het symbool der christenen, het kruis, zijn geplant in of vóór het jaar 777, toen op 7 Juni Karei de Groote te Nymegen aan de kerk van St. Marten te Utrecht o. a. zijne villa Lusiduna (Leusden) in de gouw Flehite gaf 1), een paar uren gaans van Kruishaar verwijderd.

Dit Kruishaar moet de plaats Ad Cruces geweest zijn 2), waar de vrome Fries Ludger bij het einde der achtste eeuw een klooster dacht te stichten aan (in de nabijheid van) de rivier Arnapa; maar nog nimmer was hare ligging, haar loop aangewezen.

Men vergeet vaak, dat de westwaarts opdringende volken den rivieren hier andere dan door de Romeinen toegekende namen zullen gegeven hebben, zoomede, dat sommige rivieren, als in de Geldersche Vallei, dichtgeslibd zijn.

In 1165 gaf keizer Frederik I machtiging om de Noda of Nuda bij Wageningen door te graven 3). Mr. Van Asch van Wijck 4) stelt dit plan gelijk met dat van Karei van Gelre om den ouden Rijnmond van Wageningen langs Nykerk naar zee te graven, 1530.

Bij de eerste plaats vindt men nog de Nude 5), bij Nykerk in de nabijheid van Kruishaar de Neude en daarbij nog drie hoeven, alle Aren tal of thans Erental geheeten, waarvan eene volgens overlevering een klooster is geweest. Ook de namen Archi, waar de ontworpen Rijnmond naar het plan van 1530 de zee zou bereiken en in 855 al genoemd 6), de buurt Nulde aan Zee onder Putten en de naam Urk doen met de vorige namen aan den ouden riviernaam Arnapa denken.

Naar de gewoonte der eerste Christenen in deze landen zal de hiervoren genoemde Ludger een klooster hebben willen

1) Sloet, No. 11.

3) Gelre XV, blz. 20a.

3) Zie hieromtrent ook A. van Slichtenhorst, T. d. L., blz. 103, alsmede Sloet No. 313 verder Hnodi als Werdensch goed in 855 (No. 45).

4) Proeve over de verbetering van den afloop van het water tusschen de Veluwsche en Utrechtsche bergheuvelen (Utr. 1832). ■

5) A. C. van Daalen, De verbetering van de afwatering der Geldersche Vallei,

I9°46) De jaren 1313, 1319, 1230, 1330, 1337 en 1347 kenmerkten zich door groote overstroomingen, waardoor de Zuiderzee ontstond (H. Blink, Vragen van den Dag, April 1916).