is toegevoegd aan uw favorieten.

De talen in het nieuwe Europa

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Nu zij den Poolschen invloed, die hen tot hiertoe van het scheppen van een eigen kuituurtaai vrijgesteld had, niet meer ondergaan, en aan den anderen kant weinig lust gevoelen om het Russisch te aanvaarden, dat geheel en al van hun plaatselijk dialect verschilt, hebben de Litauers een schrijftaal gevormd, die men geregeld begint te gebruiken. Sedert de XVIde eeuw heeft men een weinig Litausch geschreven, ook gedurende de XVIIIde en vooral gedurende de XIXde eeuw; maar tot in de laatste twintig jaar gebeurde dat zonder bepaald systeem. De katholieke geestelijkheid, die het veld winnen van het Russisch, de taal van een ander geloof, bijzonder onaangenaam aandeed, heeft vrij kort geleden een schrijftaal vastgesteld, waarvan het moeilijk is het toekomstig lot te voorspellen, maar die reeds geregeld gebruikt wordt èn door de Litauers van Rusland èn door hen, die in grooten getale naar Amerika verhuisd zijn. De Litauers hebben geen groote steden, waar zij den toon aangeven. In de stadscentra van hun gebied, nemen de Joden, die hun eigen taal hebben, een groote plaats in. De positie van het Litausch is dus ver van schitterend.

Het Litausch is niet de eenige gemeenschappelijke taal, waarvan de Russische overheersching de ontwikkeling zooal niet bevorderd, dan toch mogelijk gemaakt heeft. Het Baltisch dialect, dat aan het Litausch grenst, n.1. het Lettisch, was nagenoeg zonder letterkundige voortbrengsels gebleven sedert de Hervorming. De Duitsche aristocraten, die het Lettenland beheerschten sedert zijn gewelddadige kolonisatie door de Duitsche ridders, onderdrukten onmeedoogend de Lettische lijfeigenen en belette hun ook maar de minste kuituur te verwerven. Maar zoodra het tsaristische Rusland de lijfeigenschap afschafte en de Letten gelegenheid hadden te toonen wat hun werkkracht en hun wil om zich te ontwikkelen vermochten, hebben zij een eigen schrijftaal, eigen scholen en een eigen letterkunde tot stand gebracht. De Letten zijn tot voorspoed gekomen en nergens in het oude tsarenrijk heeft het onderwijs zich zóó uitgebreid. De groote stad Riga is voor de Letten een centrum.

Uit taalkundig oogpunt zijn het Litausch en het Lettisch nauw