is toegevoegd aan uw favorieten.

Oud Batavia

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

weer is verbroken, begon men zich neer te leggen bij de overheersching der Portugeesche taal onder een belangrijk deel der ingezetenen. Het is zeer karakteristiek, dat in 1664 voor het eerst werd toegestaan, dat de Avondmaalsdienst der Portugeesche Hervormde Gemeente in die taal zou worden gehouden; tot dusver was dat steeds in het Hollandsch geschied.

In den beginne had men, evenals op Ambon, zoo ook te Batavia de schooljeugd Nederlandsch willen leeren. Wij zagen (§ 35 en 91) dat reeds in het fort Jacatra eene Hollandsche school bestond, die ook door niet-Hollandsche kinderen werd bezocht. Zooveel mogelijk bleef men het godsdienstonderwijs op de scholen geven in het Nederlandsch. Maar het Portugeesch bleek zoo volstrekt onmisbaar, dat er reeds in Coen's tijd Portugeesche vertalingen bestonden van gebeden, geloofsartikelen enz., denkelijk ten gebruike van de volwassen catechisanten. Men trachtte nog den kerkdienst voor Inlanders te beperken tot het Maleisch (§ 1394) maar moest ook hierin toegeven. In 1634 erkent de Regeering, dat het Portugeesch te Batavia „onder de Indiaense vrije luijden ende des Compes lijffeijgenen" meer wordt gebruikt dan het Maleisch en staat zij de prediking in het Portugeesch toe. In 1643 vinden wij een Portugeeschen meester in het Compagnies slavenkwartier en is er reeds sprake van het zingen der psalmen Davids en het voorlezen uit het Testament in die taal. De maatregelen, welke de Regeering beraamde om het spreken der Nederlandsche taal te bevorderen, troffen hoegenaamd geen doel. Integendeel, de Nederlanders moesten zelf thuis met hunne mixtiesche echtgenooten, hunne huishoudsters en slaven Portugeesch spreken, en hadden daar niets tegen, want, zooals de Regeering in 1674 snedig opmerkt, zij hielden het voor eene „groote eere een vremde taal te connen spreken". Dat doet nog steeds elk Hollander, terwijl een Engelschman er zich nooit voor zal geneeren te erkennen § 965. dat hij Fransch noch Duitsch verstaat. Destijds overwoog het Portugeesch zoodanig, dat zelfs de slaven van Bali en Celebes het spraken. Met het achteruitgaan van den slavenaanvoer