is toegevoegd aan uw favorieten.

Oud Batavia

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Cormandel bezat) een huis in neo-Batavia stijl terstond als § io79. goedkoope namaak qualificeert. De voordeur bestond vermoedelijk oudtijds onveranderlijk uit eene boven- en eene onderdeur, beide gepaneeld, zonder bovenlicht; immers nog in een bouwcontract van 1710 wordt het bovenlicht aangeduid als „de Italiaansche wijse", derhalve als iets wat nog niet werd beschouwd als vanzelf bij eene deur te behooren. Zooals men uit de photo's kan zien, is het eenvoudigste bovenlicht volkomen gelijk aan het eenvoudigste venster, namelijk een vierhoekig open kozijn met rechtop staande houten of ijzeren spijlen of „dieffijsers" als bescherming tegen inbraak. Later heeft men in het kozijn met of zonder behoud der „dieffijsers" ruitjes aangebracht, zoodat het bovenlicht niet langer voor luchtverversching kon dienen 1). Nog later heeft men het gedeeltelijk, soms bijna geheel, gevuld met houtsnijwerk (photo B 10 en 13). Ook in de hoogte van het bovenlicht heeft de mode gewisseld. Er is een tijd geweest, stel 1730, toen het in deftige huizen ongeveer tweederde van de eigenlijke deur besloeg ). § lm Dit hangt samen met de afmeting, die men aan de vensters dei benedenverdieping gaf, waarvan de bovendorpel meestal op ééne lijn ligt met dien van het bovenlicht en de onderdorpel op ééne lijn met de onderdeur, terwijl men in deftige huizen de boven- en onderdeur verving door vleugeldeuren en daardoor vrijer werd in de afmeting, die men naar beneden aan de vensters wilde geven. Overigens boden ook boven- en onderdeur gelegenheid tot de ontwikkeling van veel smaak en kunstvaardigheid in de bewerking der paneelen, der sleutelplaat en hengsels, en dat die gelegenheid met graagte werd aangevat, is bijvb. in de Arabische wijk te zien, waar de paneelen huis aan huis afwisselen en verschillen. Het is een bewijs van armoe, als de deuren niet gepaneeld zijn — en zelfs in dit geval blijft het

1. Wij vonden echter een huisje, waar het met ruitjes gesloten bovenlicht boven de straatdeur in zijn geheel op scharnieren naar buiten kan draaien.

2). Zie de aanteekening bij de photo A 28a.