Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

verdreven of op eenigerlei wijze genoopt tot landverhuizing of plotselinge vlucht. Al zulke gebeurlijkheden vatten wij gewoonlijk samen onder het begrip Jodennood. De vraag, wat haar diepere oorzaak is, mag zeker een probleem heeten. Het geheel dezer verschijnselen wordt terecht een vraagstuk genoemd. Maar aan de verschijnselen zelf, zooals zij naar buiten zichtbaar worden, is er niet veel problematieks. Zij zijn in hoofdzaak tamelijk eenvoudig en zeer zichtbaar, zelfs zoo zichtbaar, dat de algemeene aandacht, voorzoover zich deze althans met den toestand der Joden bezig houdt, zich geheel tot deze feiten schijnt te bepalen.

Let men bijvoorbeeld op de in het oog loopende reacties, welke de Jodenvervolgingen in Duitschland hebben uitgelokt, dan lijkt deze indruk te worden bevestigd. Men is verontwaardigd en koestert medelijden; de Joden in de wereld trachten bovendien wat hulp te bieden. In werkelijkheid zijn er echter ook minder zichtbare en wellicht veel sterkere reacties : in niet-Joodsche kringen begint men, hoezeer soms aarzelend, iets te realizeeren van in ieder geval afwijkende elementen of bijzondere ingewikkeldheden in de Joodsche positie, die dan ook het onderwerp wordt van allerlei overwegingen. De Joden zelf zijn stilletjes verontrust, tamelijk uit hun evenwicht geslagen en sterk gedesoriënteerd.

De onzichtbare ondergrond

Dit alles houdt verband met de Joodsche problematiek. Zij vormt als het ware den ondergrond van de feiten, die voor den Jodennood kenmerkend zijn, maar verliest veel van haar beteekenis, waar zulke feiten actueele werkelijkheid zijn geworden. Haar beteekenis is het grootst, waar de tastbare vormen van Jodennood in hoofdzaak ontbreken en, voorzoover aanwezig, weinig zichtbaar of voelbaar zijn; waar dus voor en met den Jood oogenschijnlijk alles zoo ongeveer in orde is. I Desondanks zijn er allerlei complicaties, die de Jood vaak j niet opmerkt, nog vaker niet wil opmerken; die hij zelden ten I volle begrijpt, maar waarvan hij in de door het bewustzijn | minder sterk belichte gedeelten van het zieleleven vrijwel altijd iets gevoelt. Dat is de Joodsche problematiek. Zij is altijd en onder alle omstandigheden, ook wanneer zij door de niet-Joden nauwelijks wordt waargenomen, van

Sluiten