Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

van hen, die zich verdrukt gevoelen, in de natuur der dingen vastleggen, een eisch van rechtvaardigheid die zonder deze materieele bekrachtiging een utopie en ijdel zou kunnen schijnen, aan den klasse-strijd een quasi-wereldbeteekenis geven, in een wonderlijke synthese het meest brutale sociale réalisme vermengen met een absoluut optimisme, een vooruitgang, de vooruitgang verzekeren, terwijl het de idealistische makers van hersenschimmen veracht en het levendigste beroep doet op de strijdvaardige energie van het proletariaat, — welk een leerstelsel krachtvol! Zijn pretentie, dat het den geheelen mensch voor zich opeischt, zonder hem eenig motief om te leven over te laten, dan zijn enthousiaste onderwerping aan de wet der dingen, dit geestelijk exclusivisme, in één woord dit fanatisme, hoe is dat alles er op aangelegd om de zielen te boeien en te bedwingen. Want, dogmatisch staat Marx aan zijn volgelingen geen ander geloof toe dan het zijne. En 't is ontrouw aan den meester, dat het Westersche socialisme heeft gemeend onafhankelijke bovennatuurlijke geloofsovertuigingen te wekken. „Godsdienst is privaatzaak".

Dit beginsel van sociaal-democratie van vóór den oorlog wijkt geheel af van de communistische orthodoxie. En we zien het tegenwoordig overduidelijk in Rusland, waar de anti-Christelijke strijd niet slechts is anti-clericalisme maar zeer beslist anti-theïsme. Men weet dat de orthodoxe communisten liever te doen hebben met een geestelijke of een kerk, die zedelijk bedorven is en ergernis wekt dan met een getrouwe gemeenschap,

Sluiten