Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

brieven ai te geven hadden, die hun verwanten in Amerika ons hadden meegegeven. Natuurlijk wilden wij graag deze gelegenheid gebruiken om uitvoerige inlichtingen te verkrijgen over het leven van deze families, om die aan hun verwanten te kunnen overbrengen; wij stelden ons ook voor hen over den algemeenen toestand te ondervragen, maar wij konden dadelijk con stateeren, dat zij er in 't geheel niet op gesteld waren, zich in een serieuze en gedetailleerde conversatie te begeven met ons: zij waren bang zich in gevaar te brengen. Wij konden niets uit hen krijgen dan eenige woorden van dankbaarheid. Echter eens, na een lang bezoek, op 't oogenblik van afscheidnemen, het een der aanwezigen als bij ongeluk en met gedempte stem zich deze woorden ontvallen: „Morgen om drie uur, op 't Joodsche. kerkhof."

Wij waren er op 't aangegeven uur. Tot onze groote verwondering vonden wij er verscheiden menschen, die hadden geweigerd zich met ons te onderhouden. Zij bogen zich over de graven van hun familieleden en prevelden gebeden.

Wij luisterden.

Het waren wel gebeden, die zij opzeiden, maar deze gebeden eindigden in klachten: „Die en die is gevangen genomen en in de gevangenis lang gemarteld, van uitputting gestorven.... Die en die is van honger gestorven.... Die en die is gefusilleerd...." En zoo vervolgens. Al deze familiedrama's werden niet bij wijze van indiscrete mededeeling aan vreemde journalisten gedaan, maar als tot God gerichte smeekingen. Als het toeval wilde, dat één van deze journalisten in het voorbijgaan hen overviel, aan wie de schuld? Gaande van 't

eene graf naar 't andere luisterden wij en noteerden deze klachten van het gefolterd gemoed onzer geloofsgenooten.

Maar 't zijn niet alleen verhalen, die ons op de hoogte brachten van de ellende, die door 't Russische volk doorleefd wordt Alle dagen waren wij getuigen van aangrijpende dingen, die wij met eigen oogen zagen.. Bijvoorbeeld, daar passeerde ons een groep gevangenen, geëscorteerd door soldaten, die hen door de stra-

Sluiten