Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

wustzijn" voort te gaan öf, omgekeerd, inductief van het „bewustzijn" uit beginnen om aldus tot het „zijn" te concludeeren. Waar wij in vroegere beschouwingen, zoowel schriftelijk als mondeling, ook de eerste methode volgden, daar wenschen wij thans de laatstgenoemde in deze verhandeling, naar haar evenzeer overtuigende kracht, in het bijzonder voor te staan en vangen naar deze methode nu ons betoog aan.

De eerste gesteldheid van het empirisch bewustzijn dan, die wij naar onbevooroordeelde beschouwing in het menschelijk bewustzijn Zelf aantreffen, is deze, dat de individueele bewustzijnskring uit innerlijk besef buiten of boven zich zelf uit wijst. Het spreken en vermoeden aangaande het on-, achter-, onder-, bovenbewuste bewijst deze tendens van het individueel bewustzijn om boven zich zelf uit te gaan. Alle beweren, dat het onbewuste niet te ervaren of te kennen is en derhalve niet kan bestaan voor bewuste overweging, rekent niet voldoende met deze eerste gesteldheid van genoemd bewustzijn, dat het nJ. een instinctieven drang toont om boven zich zelf uit te aspireeren. Zeker kunnen wij niet onmiddellijk weet hebben van hetgeen zich als „zijnde" aan den bewustzijnskring aan-

Sluiten