Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

smartvol adres tot den aartsbisschop van Canterbury (D. R. Davidson) gericht, en ook hiervoor stelde men den patriarch verantwoordelijk, en het klonk al als een onheilspellende bedreiging: dat de bolschewisten geen beginnelingen meer waren in het neerschieten van Russische geestelijken, die men eenvoudig als „gijzelaars" vasthield. Zoo was toch in Dorpat mijn leerling, de bisschop van Reval Platon (Kuhlbusch) bij het verschijnen der „Witten" omgekomen.

Tegelijkertijd moesten de verwarde gemeenten voor innerlijke ontbinding bewaard worden. Het katholicisme voerde een krachtige propaganda, die in Petrograd reeds in de eerste bolschewistische dagen haar uitgangspunt nam in de katholieke Katharinakerk tegenover de Kasansche kathedraal en op andere centrale punten. Men trachtte in het belang van den paus ons ongeluk te benutten. Er was zelfs een speciale bisschop, in den persoon van den feilen fanaticus Andreas (Szeptizky), benoemd voor de heele Oekraine, waaruit de orthodoxe Kiewsche bisschop Antonius (Chrapowitzky) genoodzaakt was te vluchten. De bolschewisten begunstigden eerst deze verleidelijke poging en waren reeds bereid een concordaat te sluiten, maar de katholieke kerk won slechts zeer weinigen uit de kringen der intelligentie. De bolschewisten werden dan ook koeler en ontvingen den gediplomeerden „vernieuwer" der Russische orthodoxie Michel d'Herbigny, die speciaal met het oog op zijn zending in Rusland tot tit. bisschop benoemd was, niet zeer vriendelijk, en deden hem op een nog minder vriendelijke wijze uitgeleide. Dat was het einde van de vriendschap tusschen den „heiligsten Vader" en den „goddeloozen Belial". De al-Russische patriarch had te zijner tijd waakzaam behooren te zijn, en nu is de paus zelf gedwongen, wel een beetje te laat, zijn stem te verheffen tegen het bolschewistische duivelswerk.

De andere Christelijke confessies waren vreedzamer en verwekten geen ongerustheid; de communisten konden ze niet tegen de orthodoxie ophitsen. Toen begonnen ze allerlei nieuwopgedoken religieuze leiders, meestal onder den naam van „broedertjes" bekend,''aan te voeren, die met hun naïeve vroomheid de opgewonden mystieke Russische zielen exploiteerden. Even één voorbeeld: terwijl het verkeer stopgezet was en gewone stervelingen geen gebruik mochten maken van den spoorbaan, kreeg het „broedertje" Iwanuschka (Iwan Tschurikow) zelfs een aparte wagen voor zijn reizen rondom Petrograd. Ook deze dingen vroegen niet minder de bisschoppelijke waakzaamheid van Tychon.

Daarbij verwachtten alle orthodoxen van hun patriarch berichtgevingen, men smachtte naar troost, vroeg om zijn raad, verlangde van hem antwoord, en dit alles was toch uit den aard der zaak verbonden met de grootste verantwoordelijkheid en met geweldige

Sluiten