Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

verzamelnaam de „Hervormde secten" te beschrijven. Dit zijn Iooten van buitenlandsche. meest Angelsaksische of Duitsche opwekkingsgemeenschappen, die weliswaar reeds voor den oorlog in Rusland en de Oekraine weelderigen voedingsbodem gevonden hadden, doch na den oorlog bijzonder sterk toegenomen zijn; onder hen staan aan het hoofd de in aantal wel even sterke zoogenaamde „evangeliechristenen" en Baptisten. De eersten ontstonden uit de vereeniging der oude, in het gebied der Oekraine ontstane zoogenaamde „Stundistenbeweging" met de op Noord-Russischen bodem in de vorige eeuw onder Duitschen invloed ontstane zoogenaamde secte der „Paschkowzen". Ze ontwikkelen vooral door godsdienstige opwekking van breede orthodoxe lagen een toch altijd opmerkelijke activiteit en zijn b.v. de eenigen, aan wie de regeering indertijd veroorloofd heeft, Bijbels en kerkboeken in de Russische of Duitsche taal in het land zelf te drukken. De groep der Baptisten heeft eveneens duizenden over het heele rijk verstrooide gemeenten of conventikels en maakte tot voor korten tijd onder alle nationaliteiten en minderheden van het Russische rijk, maar ook onder de eigenlijke Russen ijverig propaganda. Verscheidene op de synodes van beide partijen genomen besluiten om de evangeliechristenen met de Baptisten te vereenigen, kwamen practisch niet tot uitvoering. Beide groepen bezitten samen ongeveer 2—4 millioen ingeschreven en niet-ingeschreven leden of aanhangers.

De naast de genoemde twee hoofdgroepen talrijk voorhanden zijnde andere gemeentevormen van Angelsaksisch-protestanten oorsprong (Methodisten, Adventisten) ja zelfs gemeenten van christen-joden, die de overlevering uit de Handelingen der Apostelen willen voortzetten, voltooien het veelkleurig beeld.

Zoo staat daar nu het oud-Russische kerkblok uiteengespat en versplinterd. Wel was reeds voor den oorlog menige oorzaak tot scheiding of tot ontevredenheid der geloovigen aanwezig en reeds in het oude Czarenrijk moest de eenheid der kerk vaak door staatsgeweld gehandhaafd worden, evenals het nu ook bij de nieuwe revolutionaire afscheidingen bijna doorgaans het eigen inheemsche element geweest is, dat het vaandel van den opstand omhoog hield. Tegenover deze gistingsprocessen trad toch steeds de sowjetregeering aanmoedigend op, de regeering die nu eenmaal de kunst verstond door haar politieke methoden, door administratieve maatregelen en snel doorgedreven geweld, de handig ontdekte zwakke plaatsen te benutten, te doen uiteenspringen om kerkscheuring te veroorzaken.

Een geliefkoosd middel bij het doorvoeren van zulke splitsingsplannen was het door dwang verkrijgen van onderteekeningen van geestelijke ambtsdragers onder vooraf door regeeringsorganen opgestelde geschriften en verklaringen. Zoo b.v. was de door alle

Sluiten