Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

zelfs de zonden vergeven — ze zijn immers zwak en krachteloos — en ze zullen ons liefhebben als kinderen, omdat we hun toestaan

te zondigen En ze zullen geen geheimen voor ons hebben.

We zullen hun veroorloven of verbieden, met hun vrouwen en beminden te leven, kinderen te hebben of niet — al naarmate ze gehoorzaam zijn —, en ze zullen zich verheugd en vroolijk aan ons onderwerpen. Zelfs met de meest kwellende geheimen van hun geweten — met alles, alles zullen ze tot ons komen, en we zullen hun vergeven en ze zullen met vreugde in onze beslissing gelooven, want die zal hen van de groote zorg en de vreeselijke hedendaagsche ellende van een persoonlijke en vrije beslissing verlossen. En allen zullen gelukkig zijn, alle millioenen schepselen, behalve de honderdduizend, die over hen heerschen." 17)

Dostojewky's visioen is een geweldig nadrukkelijke waarschuwing niet slechts voor Rusland, maar ook voor West-Europa, om na te denken over den weg, dien het ingeslagen heeft met zijn gansche geestelijke en stoffelijke ontwikkeling, die den afgrond tegemoet snelt. Het is tegelijkertijd een oproep tot samentrekking van alle krachten, die het met Christus houden, om de dreigende ramp te keeren. En het is tevens een hoop voor de vrienden van het Russische vólk en zijn kerk —, dat de kracht van echt evangelische vrijheid, die als een schitterend teeken voor de heele wereld in Dostojewsky's groot werk aan den oostelijken hemel zichtbaar is, toch nog uit den schopt van de Russische nationaliteit plotseling te voorschijn zal komen en een dam opwerpen tegen de dreigende aziatiseering van het Russische volk.

Hét gaat hier om geestelijke processen binnen de geschiedenis der menschheid, die van beslissende beteekenis zijn voor haar heele verdere ontwikkeling. Het betreft hier heel wat anders dan den strijd b.v. tusschen kapitalisme en socialisme, die ook zonder bolschewisme zal voortduren en nog langen tijd Europa zal bezighouden; ja, het gaat hier juist om de vraag, of de overwinning van het kapitalisme door een Europeesch en geestelijk socialisme, dat in het christendom zelf steeds meer zijn grootste kracht zoekt en vindt en worstelt om de ware verlossing van den mensch van alle stoffelijke slavernij, zal verhinderd worden door een neerstorten in het niets en alles eener Aziatische collectiviteit.

Hebben we nu eenmaal het groote gevaar ingezien, dat door het bolschewisme heel Europa en juist het Europeesche socialisme en het Europeesche proletariaat bedreigt, wanneer de Aziatische godlooze religie der vormlooze en onpersoonlijke collectiviteit zal zegevieren over het christendom, dat, trots allen afval van Christus, toch nog steeds op Europa het stempel drukt, en dat toch nog altijd,

17) Die Brader Karamasow I, pag. 519.

Sluiten