is toegevoegd aan uw favorieten.

Bayle en Voltaire als mensch en als schrijver

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

hij van documenten voorzien door Catharina's kamerheer Schouvalof.

Het belangrijkste en meest origineele van al de genoemde historische werken is wel de „Essai surles m ce u r s". Bij den geweldigen omvang der stof, die hierin verwerkt werd en die zich uitstrekte over zoovele eeuwen, kon natuurlijk geen sprake zijn van eene volledige oorspronkelijke bronnenstudie en moest de tekst hoofdzakelijk berusten op een omvangrijke compilatie1). Maar ook bij dit reuzenwerk van vier zware deelen was de inhoud, naar Lanson e. a. hebben nagegaan, voor dèn tijd waarin het gewrocht werd, merkwaardig nauwkeurig. De schrijver moge zich in zijn historischen arbeid nu en dan in data en in orthographie vergissen, alles saamgenomen is hij wat de feiten betreft, wèl ingelicht en betrouwbaar, en steeds beschikt hij over een groote geschiedkundige kennis, al trekt hij daaruit niet altijd de juiste conclusies. De Essai blijft, naar Champion en Vial verklaren, ondanks hare eenzijdigheid en onvolkomenheden, een der voornaamste werken

*) Voor de gebezigde bronnen der Essai zie men J. G. Hagmann. Ueber Voltaire's Essai. sur les mceurs. Leipzig 1883, pag. 34—47. In de keuze dier bronnen en het critisch gebruik daarvan scheen de schrijver niet geheel vrij te pleiten van zekere partijdige bedoelingen. Gelijk Mayr zegt: „Voor Voltaire waren zijn overwegingen, zijn oordeelen over menschen en gebeurtenissen, zijn werking op de meeningen zijner tijdgenooten hoofd- en einddoel der historische uiteenzetting." (Sitzungsb. Acad. d. Wiss. Wien 1880, pag. 39).