is toegevoegd aan uw favorieten.

Bayle en Voltaire als mensch en als schrijver

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

der 18de eeuw, een van die welke een mijlpaal vormen in de geschiedenis der wetenschap en van het moderne denken.

In dit boek wordt overal uiteengezet, hoe het ongeluk der menschheid grootendeels is gelegen eenerzijds in het godsdienstig fanatisme, anderzijds in de eeuwigdurende onderlinge oorlogvoering, die zoo dikwerf uit niets anders voortspruit dan uit een persoonlijke eerzucht van vorsten. Vooral dat eindeloos elkander beoorlogen wordt gehekeld, en begrijpelijk is het dat een Napoleon weinig waardeering voor die wijze van voorstelling kon koesteren. Een Morley daarentegen vindt weer, dat wij Voltaire nimmer genoeg kunnen eeren voor zijn afkeer van den militaristischen geest met al het daaruit voortvloeiend bloedvergieten. Zoo was de voortdurende verheerlijking van al de oorlogshelden in het Oude Testament Voltaire een gruwel, en hij duidde het weisprekenden redenaars als Massillon en Bourdaloue hoogst euvel, dat zij in al hunne predikatiën nimmer optraden tegen de misdaad van den oorlog, noch tegen al de ellenden van moord, rooverij enz. die daarvan een gevolg waren en die hem maakten tot een geesel der menschheid in hare razernij *).

Het schrijven der Essai had een eigenaardigen oorsprong. Madame du Chatelet had haren afkeer van geschiedenis doen blijken en dien ook gemotiveerd. Vol-

x) Zie later, pag. 104—107.