Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

gezin. Want overal bestaat volgens hem feitelijk eenzelfde moraal, gelijk er overal slechts één wiskunde gevonden wordt. Eenigszins vreemd luidt die bewering, waar alle moraal wordt afgeleid uit de samenleving, die toch allerminst overal dezelfde gedaante heeft aangenomen. Maar Voltaire is van dat geliefde denkbeeld van eenheid en overeenkomstigheid der moraal niet af te brengen en hij hecht er groote waarde aan. Ja hij zegt in zijn reeds bovengenoemd „Le philosophe ignorant" : „Alle philosofen zie ik eenzelfde moraal onderwijzen, ook al hebben zij de meest verschillende voorstellingen over het wezen der dingen. Elke natie had hare eigen godsdienstige gebruiken en dikwerf ongerijmde en aanstootelijke meeningen aangaande metaphysica en theologie. Maar wanneer het de vraag is, te weten of men de rechtvaardigheid moet betrachten, dan is men het overal roerend daarover eens".

De talrijke verschillen in de moraal der volkeren ten opzichte van wat als recht en onrecht, deugd of ondeugd is aan te merken, welke verschillen voortspruiten uit verschillen in ras, klimaat, ontwikkeling en levenswijze en die dikwerf niet minder groot zijn dan die in de Godsvoorstelling, worden door Voltaire over 't hoofd gezien. Men denke slechts aan polygamie, anthropophagie, kinder- of ouderdooding, slavernij, menschenoffers, dierenbehandeling enz. Een algeheele onderlinge overeenkomst van moraal in alle tijden en bij alle volkeren der aarde te decreteeren, is slechts

Sluiten