Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

en synthetiese kennis. Met analytiese kennis zou ik daarbij willen aanduiden de vorm waarin het korrelatieonderzoek het resultaat brengt: de vorm die men aangeeft met het woord „regressie ver ge* lijking" en die ons leert, hoe een bepaalde variabele van een of meer andere afhangt. Uit deze analytiese kennis kan men synthetiese kennis afleiden, wanneer men beschikt over een gesloten stelsel van regressievergelijkingen, d.w.z. een stelsel van zodanige vergelijkingen waarin in totaal evenveel variabelen voorkomen als er vergelijkingen zijn. Uit een dergelijk stelsel kan men n.1. — wanneer de wiskundige vorm niet al te moeilik is — het verloop van elk dier variabelen af* zonderlik bepalen. Ekonomies gesproken kan zich zoiets slechts voor* doen in twee gevallen: óf er moet een bepaald komplex van ekono* miese verschijnselen zijn, dat zich in eerste benadering onafhankelik van de rest van het ekonomies geheel gedraagt, en daaruit te lichten is en afzonderlik kan worden bestudeerd8) — óf men moet de gehele ekonomiese maatschappij tegelijk in zijn beschouwingen betrekken, hetgeen' overigens ook op meer globale en op meer gedetailleerde ma* nieren kan gebeuren. Een eenvoudig voorbeeld ter verheldering van de ingevoerde begrippen moge aan het eerstgenoemde geval worden ontleend. Een analyse van het aanbod van sommige soorten vee10) leert dat de verhandelde hoeveelheden in eerste benadering alleen afhangen van de prijzen welke omstreeks twee jaar tevoren heersten. In deze eerste regressievergelijking komen dus twee variabelen: omzet en prijs op deze ene markt, voor. Deze ene vergelijking leert ons slechts het verloop van elk der variabelen, wanneer we dat van de andere al zouden kennen. Een analyse van de vraag leert voorts dat de verhandelde hoeveelheden in eerste benadering alleen afhangen van de prijzen welke op hetzelfde ogenblik heersen. In deze tweede regressievergelijking komen ook twee variabelen voor en op zich zelf zou ook deze vergelijking ons alleen iets kunnen leren omtrent het verloop van elk, wanneer dat van de andere bekend zou zijn. De variabelen welke in deze vergelijking voorkomen, zijn nu dezelfde als die welke in de eerste regressievergelijking voorkomen. Daardoor vormen ze tezamen een gesloten stelsel: twee vergelijkingen met twee variabelen. Door ze gezamenlik te beschouwen kunnen we nu — op een hier niet nader te omschrijven wijze — vaststellen dat elk dezer beide variabelen een golfvormige beweging zal beschrijven met een periode van vier jaar; terwijl prijzen en omzetten in tegengestelde richting zullen bewegen. Deze laatste uitspraak noemen we de syn* thetiese kennis; zoals men ziet, bevat ze essentieel verder gaande kennis dan op het eerste gezicht de analytiese.

Wanneer de tweede regressievergelijking nu niet juist de twee zelfde variabelen zou hebben bevat als de eerste, maar b.v. nog een derde, dan zou men meer vergelijkingen hebben moeten kombineren, om tot

Sluiten