is toegevoegd aan uw favorieten.

Democratische vrijheid en socialistisch recht

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

dit bezwaar gevoelt, verschut in zooverre van de communisten, dat hij de bestaande machtsverhoudingen anders beoordeelt.

b. en c. De juist genoemde groep is niet bijster talrijk. Verreweg de meeste sociaal-democraten zijn niet zoozeer of niet alleen op dezen grond tegen een dictatuur, maar vooral of bovendien, omdat zij het onmogelijk achten onder een dictatuur de socialistische maatschappij op te bouwen. Maar ook onder dezen bestaat geen eenheid.

b. Sommigen komen tot hun besluit, omdat zij den opbouw van een socialistische maatschappij technisch, d. w. z. organisatorisch, onder een dictatuur ondoenlijk achten. Deze opvatting gaat vaak met de eerstvermelde samen.

c. Hiertegenover staan degenen, die den opbouw van een socialistische maatschappij onder een dictatuur onmogelijk achten, omdat deze opbouw alleen mogelijk zou zijn bij het bestaan van een zekere vrijheid voor en van een zeker gevoel van vrijheid bij het grootste gedeelte van het volk. De groei van de socialistische maatschappij zou een zekere zelfwerkzaamheid van alle leden van het volk, dus een zekere vrijheid verlangen; bovendien zouden de menschen zich vrij moeten gevoelen, omdat hun geestesgesteldheid alleen zou toelaten, dat zij zich in vrijheid tot het socialisme wenden. En een dictatuur sluit vrijheid en vrijheidsgevoel beide uit.

Allen, die hier genoemd werden, achten de vestiging van een socialistische maatschappij door middel van een dictatuur onmogelijk, maar zij kunnen van oordeel zijn, dat een dictatuur op zichzelve, n.1. als instituut tot onderdrukking van de wilsuitingen van de meerderheid, niet ongeoorloofd zou zijn; slechts om haar gevolgen kan zij niet worden toegepast en alleen daardoor wordt zij — als onjuist middel — onrechtmatig.

Hiertegen keeren zich andere groepen uit de sociaal-democratie; de socialisten zouden geen recht hebben om de meerderheid van het volk te dwingen, ongeacht de gevolgen, die de dwang met zich mede zou brengen.