is toegevoegd aan uw favorieten.

Democratische vrijheid en socialistisch recht

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

weg de meesten het geval —, dat deze objectieve rechtsregels reeds nu alle gekend kunnen worden, zoo ook, dat al geruimen tijd, of zelfs zoolang de menschheid bestaat, dezelfde eischen aan de menschen kenbaar zijn geweest. Daartegenover staat de opvatting, dat weliswaar objectieve regels van bovenbedoelden aard bestaan, maar dat deze objectieve regels met den tijd van kracht en, zooal niet elk op zich zelf, dan toch zeker in totaal, als geheel, van inhoud kunnen veranderen. Hier komt de ontwikkelingsgedachte naar voren.

Deze beide opvattingen, hoe ook overigens verschillend, zijn althans in één opzicht gelijk: in een bepaalde samenleving stelt één gerechtigheid aan allen dezelfde fundamenteele eischen, en deze eischen kunnen gekend worden.

Tegenover de aanhangers van deze beide opvattingen staan de eveneens talrijken, de relativisten — in den ruimen zin van het woord —, die het bestaan van dergelijke objectieve regels, althans het kenbaar zijn van zulke regels, loochenen. Zij hebben geen eenheid kunnen vinden, en meenen dus, dat het criterium, waaraan het rechtsgehalte van een regel zou kunnen worden getoetst, aan den mensch ontbreekt.

Zij wijzen dan op feiten, die zouden aantoonen, dat het recht steeds naar den inhoud heeft gewisseld — hetzij afhankelijk, hetzij onafhankelijk van de maatschappelijke verhoudingen. Wat in den eenen tijd recht heette, heette in den anderen tijd onrecht. Wie zal zeggen, wat inderdaad recht was, en, hetgeen voor ons beslissend mag heeten, wat recht is?

Zoo komen zij er toe te meenen, dat elk individu, of, sociologischer gedacht, elke groep, op evenveel, of even weinig grond haar opvattingen over hetgeen goed en kwaad is, kan verdedigen.

Het moge zijn, dat een reactie zich schijnt aan te kondigen, het is waarschijnhjker, dat deze opvatting zich nog steeds verbreidt, dan dat zij reeds wordt teruggedrongen. En zeker dreigt het gevaar van uitbreiding onder de sociaal-democraten, bij wie deze theorie, met andere invloeden tezamen, de drijvende kracht dreigt te doen verslappen.

De doorwerking van het relativisme in de beschouwingswijze