is toegevoegd aan uw favorieten.

Democratische vrijheid en socialistisch recht

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

toch ook in de andere democratieën, zijn velen, die tot de leidende groepen behooren, in de scholen en in de kerk tot opvattingen gekomen, die tegenover de sociahstische eischen staan. En deze opvattingen laten zich, bhjkens de ervaringen, zeer moeilijk wijzigen. De kracht, die de opvoeding in kerk en school bezit, is verbazingwekkend. Bovenal geldt dat voor de opvoeding in de kerkehjke gemeenschap. Al mogen dan ook de kerken — wij bedoelen hier niet het geloof in zijn diepste kern, maar het in de kerk vastgelegde geloof met alle daartoe behoorende tradities en maatschappehjke opvattingen — thans aan invloed verhezen, dat sluit niet uit, dat haar kracht nog altijd zeer belangrijk is. Als steeds in kracht verminderende, maar in elke nieuwe generatie dan toch ten deele zich vernieuwende organismen leven zij voort, en leggen zij op het geestesleven van een deel van het volk beslag. En juist onder hen, die bij dit deel behooren, komen de leiders voort, die geen materieel belang bij de bestaande orde hebben, maar die niettemin tot haar felle verdedigers behooren. Hun geheele geest is het behoud, zooals de kerken voor haar behoud moeten strijden. Tot misschien een oogenbhk komt, waarop zij een uitweg zien en hopen op uitbreiding der kerk in een nieuwe maatschappij.

Wij scheidden in het bovenstaande twee groepen: de eene gegrond op het belang, de andere op een geestelijke eenheid. Wij wijzen er echter opnieuw op, dat deze schealing bovenal een tweetal motieven doet zien, en maar ten deele een scheicling tusschen twee deelen van het volk is. Immers, zeer dikwijls komen in één persoon beide krachten voor.

Zal de socialistische beweging moeten en kunnen wachten, tot de macht van de kerken zoozeer is verzwakt, dat zij voor haar overwinning geen beletsel meer vormen? Of zal zij mogen hopen, hetzij op een plotseling verval, hetzij op een, onder den druk van de maatschappehjke ontwikkeling, ontwakend inzicht in de aanvaardbaarheid van de sociahstische maatschappij ook voor degenen die tot deze kerkgenootschappen behooren? En bovenal: zal zij mogen vertrouwen, dat zij de beïnvloedende kracht van degenen, die hun belang verdedigen, zal kunnen overwinnen, hoewel dezen over enorme hulpmiddelen beschikken? Ook hier gaat het om de bevrijding van den geest van de