is toegevoegd aan uw favorieten.

Democratische vrijheid en socialistisch recht

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

HOOFDSTUK X.

DE SOCIALISTISCHE DICTATUUR.

In het voorgaande kwamen wij er toe de juistheid van de sociaal-democratische opvatting te aanvaarden, die inhoudt, dat beshssende overwinningen ook in de democratie behaald zullen kunnen worden. De vestiging van een dictatuur, mocht zij al doelmatig zijn, zal niet behoeven te worden beschouwd als de eenige mogelijkheid. Maar dat sluit niet uit, dat een dictatuur een sneüer en zekerder weg zou kunnen bieden. En mocht de twijfel aan de mogelijkheid van beslissende overwinningen onder het democratische stelsel eens grooter worden — zekerheid is er nooit —, dan zal temeer de vraag rijzen, of de dictatuur tenslotte niet als het meest doeltreffende middel moet worden beschouwd.

Het gaat daarbij steeds om een overgangsdicfetuur. Ook de bolsjewistische dictatuur is als een overgangsdictatuur gedacht, zoo ook de fascistische dwangregeering. Een dictatuur voor eeuwig is een onding; dat hebben zelfs alle dictatoriaal aangelegde geesten begrepen. Slechts een zekeren tijd kan men de ontwikkeling in de hand houden; het komt er pp aan, dat de maatschappij, zoodra men moet loslaten, in belangrijke opzichten de vormen blijft behouden, die men haar gegeven heeft. Is zulk een dictatuur ten bate van het sociahsme mogehjk en wenschelijk?

Alvorens wij op deze vraag ingaan, maken wij eerst een belangrijke beperking. Die echter in de hjn van het hier gevolgde betoog ligt. Het al of niet bestaan van de mogelijkheid, om een sociahstische dictatuur te vestigen, zal hier niet aan de orde komen. Om twee redenen niet. In de eerste plaats, omdat het aanwezig zijn van de mogelijkheid, om een dictatuur te vestigen, van zooveel bijzondere omstandigheden afhangt, dat al daarom een beslissing van deze vraag voor een iets langer tijdsverloop niet mogehjk is. Plotseling kunnen zich mogelijkheden voordoen, waaraan men nimmer heeft geloofd. Daardoor