is toegevoegd aan uw favorieten.

Adolf von Harnack, voornamelijk als dogmahistoricus

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Die „Entschrankung'' is dan zoo tc verstaan, dat het Jodendom een tusschenvorm was geworden tusschen volksreligie en wereldreligie, dat het zijn speciale vormen op de tweede plaats zette en alleen vasthield aan zijn God en zijn boek, en dat het reeds verschillende elementen van andere religies in zich opgenomen had1).

Van groote beteekenis was ook de bijzonder breede verbrdding en de bevoorrechte plaats, die het Jodendom had in het geheel van de Romeinsch-Grieksche wereld *).

Het Christendom heeft van de Joodsche kerk veel geërfd; de Synagoge was een voorbeeld; de „rVEssionseifer" werkte na 8); dat het nationale afgedaan werd, was een groot voordeel voor het Christendom *).

Het voornaamste geeft Harnack niet genoeg klem: de Joden zelf leverden een belangrijk quotum van de eerste Christenen in de diaspora.

Was de geheele Joodsche wereld reeds in zekeren Zin syncreüstisch, de z.g. HeUenistische Joden stonden nog veel meer dan de andere onder den invloed van den Griekschen tijdgeest. En het is deze strooming, en vooral Philo, die volgens Harnack van groote beteekenis is, en sterk op het Christendom van de tweede eeuw heeft ingewerkt. Harnack hecht bijzonder groote waarde aan de Philonische gedachte dat „das höchste Gut — überveraunftig gedacht wird" en beschouwt Philo eigenhjk als een voorlooper van het Ritsdilianisme, die hier reeds nrimte verkreeg voor religie en openbaring door deze idee8). Hij zegt: „ in ihnen (de nieuwe

») Mission, p. 14, 15. Lehrbuch, L Hl v., 122. Entst. chr. Theologie, p. 6/7.

Of Marcus 12 :28 v. (gesprek met den Wetgeleerde) nu een goede illustratie is van de Joodsche „Reduktion", staat te bezien. Wel is het een voorbeeld van groote eenheid tusschen een goed verstaan Oude Testament en wat Oiristus leerde; en bij Harnack is dit gezegde een goede illustratie van zijn Christus met de Joden op één hjn stellen.

Ook schat Harnack de beteekenis zoowel van Jeruzalem als van den Talmud wel wat laag als hij zegt, dat de val van Jeruzalem niets verwoestte (Mission, p. 15).

») cf ook het art. Christenvervolgingen in PJUE.'. Of nu echter de neiging van afvallige Christenen om naar het Jodendom over te gaan, daaraan toe te schrijven is (Mission, p.19) is de vraag.Veeleer is het een reactie, voor zoover het bekeerde Joden waren.

») Mission, p. 14; ook is de overeenstemming groot; het meeste van het Christendom kan ook in het Jodendom beleefd worden, Wesen, p. 109.

«) Mission, p. 17, 29. 2L_*____*

») Lehrbuch, L 126/7. Daarmee is „der griechische Intellektuahsmus uberboten , een typisch Harnacksche waardschatting.