is toegevoegd aan uw favorieten.

Adolf von Harnack, voornamelijk als dogmahistoricus

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

afging een vrij lang proces van groei, en dus een reeds vrij lang te voren in praxis aanwezig rijn van een, hier en daar korter en soms anders geformuleerd, maar naar inhoud eensluidend geloof. Temeer, waar gemakkelijk aangetoond kan worden, dat de zakelijke inhoud luit het Nieuwe Testament gegrepen is. Harnack wil wel de snelle en definitieve heerschappij van het symbool verklaren uit een daad van Rome als heerschende kerk reeds in dien tijd, maar voor deze constructie ontbreken de bewijzen 1). Wat bij verder zegt over de Hjn van de kennis en de waarheid als niet Paulinisch, is in zichzelf te zwak om te kunnen bestaan. Dit aan Grieksche invloeden toe te schrijven is alleen bestaanbaar, als alle. „waarheid" Grieksch is. Dit nu is Harnacks uitgangspunt.

Ook over Harnacks beschouwing van de Christologie moeten we een critische opmerking maken. Zijn betoog over het bestaan eener Adoptiaansche Christologie is wel heel zwak gefundeerd met de leuze der latere Adoptianen (welke ketter heeft niet beweerd de voortzetter der oude leer te rijn!), met rijn eigen visie op de Synoptici en met Hermas. Neen Hermas is nooit veroordeeld, maar daarom is hij nog geen maatgevend theoloog. Dat hij niet in den eersten tijd reeds als onzuiver werd gebrandmerkt bewijst op rijn hoogst, dat Harnacks stelling juist is, dat in dezen tijd men nog niet zoo sterke aandacht aan nauwkeurige formuleering geschonken heeft, dat men afwijkende gevoelens openlijk berispte. Overigens zal de kerk ook toen wel de praktijk gevolgd hebben leeraars, die meewerkten aan den opbouw van de gemeente niet om een eigenaardige formuleering te veroordeelen. En tenslotte hebben we zoo weinig hteratuur uit dezen tijd, dat we niet uit het stilzwijgen mogen concludeeren tot een volledig ongerept gebleven rijn van Hermas' naam, veel minder tot het typisch rijn van zijn beschouwingen *).

*) cf. ook Kattenbusch Chr. welt 20 October 1892, die het reeds omstreeks 80 a 90 mogelijk acht; zie Refer. Synode a.a. p. 41 v.

*) Rome is volgens Harnack reeds vroeg tot een centrale positie gekomen; Mission p. 7, 38 v.; zie verder later.

cf. over den ouden oorsprong der samenstellende deelen en gedachten ook H. Lietzmann in Festgabe für A. von Harnack a.w. p. 128 v.

8) Harnack steunt teveel op de niet normatieve schrijvers als Hermas, Barnabas etc. Dit is bij hem zeker verwonderlijk, aristocratisch als hij gewoonlijk is (zie ook