is toegevoegd aan uw favorieten.

Adolf von Harnack, voornamelijk als dogmahistoricus

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

richting. Wel werkten ook de Antignostici deze dingen niet genoeg uit; zoo in het stuk van Christus' werk en de heilsorde1), maar dat Irenaeus' these: filius dei filius hominis factus met Tertullianus' twee-naturenleer onvereenigbaar zou rijn, is een parti-pris van Harnack4). Hier is nu in eens Tertullianus weer dicht de Gnostici genaderd; immers de tweenaturenleer is een gnostisch stuk!3). Maar dit klopt niet met het straks gezegde en met de werkelijkheid. Tertullianus „zertrennt" niet de persoon, maar legt alleen nadruk op de twee naturen, terwijl Irenaeus meer nadruk legt op de waar lij ke eenheid, maar met behoud van de volle Godheid, dus van de twee naturen *).

Harnack moet de dingen verwringen, om te kunnen zeggen, dat dit „eerste dogma" in nuce de Grieksche phüosophie is 8), en dat de Antignostici er toe hebben bijgedragen „eine phü. formulirte Lehre... in die Glaubenslehre einzumteipretiren und zu dem articulus constitutivus ecclesiae zu stempeln" *). Daarom moet Irenaeus' reëele menschwording èn Tertullianus' twee-naturenleer worden omgedraaid in de Grieksche vergoddehjkingsidee en in de gnostische aeonenspeculatie. Alsof er geen principieel verschü was in beide opzichten! De menschwording Gods gaat uit van de Goddelijke souvereine grootheid, ook in de mogelijkheid van schepping en verlossing; de vergoddelijkingsgedachte rust in menschverheerhjking. De aeon der Gnostici is een lager tusschenwezen, geschapen tot overbrugging van de kloof tusschen God en schepsel en in Christus los met den mensch Jezus verbonden; de Zoon Gods bij Tertullianus is wel foutief gesubordineerd aan den Vader, maar toch een persoon in het eeuwige Goddelijke wezen, met de menschelijke natuur wezenlijk tot één verbonden. Al is dit niet doorgedacht, daarom mag men nog alleen naar het uitgangspunt oordeelen, niet naar mogehjke hiaten.

*) cf. Harnack, ib, p. 588 v., 607 v. cf. Seeberg, L 430 v. Bavinck II, 287, IIL 369 v.

*) Lehrbuch, I, 596 v.; wel is er verschil, waar Tertullianus meer rationalistisch was dan Irenaeus. cf. Seeberg, I, 426 v. ») ib., I, 606. *) t.a.p. Zie later breeder. «) Lehrbuch, L 346. ') t.a.p.