is toegevoegd aan uw favorieten.

Johann van Heemskerck 1597-1656

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

dat het karakter van dit boek afwijkt van dat der pastorale.

Toch werd de Batavische Arcadia van Johan van Heemskerck niet ten onrechte met de pastorale in verband gebracht. 1) Zeker beoogde hij een pastoralen roman te schrijven, maar bij het werken aan zijn boek naderde hij steeds dichter tot de realiteit. Daardoor werd de naam „herder" een aanduiding zonder beteekenis; met herders hebben zijn personen immers niets gemeen. Het dualisme — werkelijkheid onder schijn van irrealiteit — dat de pastorale in het buitenland kenmerkte en haar ten deele onleesbaar maakt — Sidney keurde het invoeren van boerendialect in Spencer's Shepherd's Calendar af — werd hierdoor nog versterkt. Hier toonde Van Heemskerck den typischen karaktertrek van den Nederlander, wien het fantastische bij alle goede eigenschappen, die onze volksaard toont, niet afging.

De pastorale was een uitheemsche kunstvorm en bleef dit. Toch behoefde Van Heemskerck maar om zich heen te zien om de arcadische litteratuur ook in Nederland aan te treffen. Juist in het begin van zijn studententijd bloeit dit genre ten onzent op. Twee jaar tevoren had P. C. Hooft de Granida gepubliceerd. In '17 verscheen Rodenburg's Trouwen Batavier, nog in hetzelfde jaar Bredero's Angeniet; het eerste een pastorale, het tweede aan de pastorale verwant. *) In 1618 tenslotte gaf Mr. G. van der Eembd een vertaling van Guarini's Pastor Fido in het licht3), terwijl Huygens, evenals Van Heemskerck gedreven door persoonlijke liefdeservaringen, enkele jaren later fragmenten uit hetzelfde werk vertaalde. 4) Ook de Uytlandige Herder dient in dit verband te worden genoemd. Het is echter onjuist, de pastorale te beschouwen als een uitheemsch genre, dat hier toevallig enkele jaren in de gunst is. Juist het samentreffen van een aantal werken van hetzelfde soort in een bepaalde periode wijst erop, dat ook in ons land zelf behoefte aan iets dergelijks bestond. En onbegrijpelijk is dit niet.

Wanneer Van Heemskerck zijn studentenjaren te Leiden doorbrengt, zijn de donkere jaren van onzen opstand tegen

*) J. H. van den Bosch, Inleiding tot de uitg. der Granida, Zwolle z. j. blz. XIV.

2) J. H. van den Bosch, t.a.p.

3) Latere vertalingen zijn die van H. Bloemaert (Utr. 1650) en D. de Potter (Utr. 1678).

4) Zie Th. Jorissen, Const. Huygens, blz. 15 3 vgg. en Dr. J. A. Worp; De gedichten van Const. Huygens, naar zijn hs. uitgegeven, Arnhem z. j. dl. I blz. 286 vgg. en 291 vgg.