is toegevoegd aan uw favorieten.

Johann van Heemskerck 1597-1656

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Grieksch beheerschte hij blijkbaar zeer gemakkelijk. De Batavische Arcadia toont een diepte van juridische en historische kennis eenerzijds, een vooruitstrevendheid en menschelijk medegevoelen anderzijds, die zeker onze bewondering verdienen. Men zocht echter vruchten, die in Nederland niet groeiden en plukte ze daarom in het buitenland. Hooft bracht ze mee uit Italië, Rodenburg uit Engeland, Van Heemskerck uit Frankrijk. Eén ervan is de Batavische Arcadia, een ander de Minne-kunst. Zoo kende men de waarde van het eigene en zocht diepte en schoonheid in het uitheemsche. Dezelfde dichter, die een aantal talen machtig was en om zich heen zijn vrienden onderling Latijnsche gedichten zag wisselen, die hij gemakkelijk las en even gemakkelijk schrijven kon, teekent in het album van een dier vrienden aan, dat hij zijn hand er niet aan went in het rijke Grieksch of deftige Latijn te schrijven uit liefde voor zijn eigen taal en land.1)

Vondel's Leeuwendalers is een vroolijke feestvertooning, Hooft's Granida een zedelijke allegorie. Het komt mij voor, dat de Batavische Arcadia reëeler is, zuiverder, gewoner, hoewel minder een kunstwerk.

Men zie er echter geen encyclopaedisch handboekje in, noch louter een pastorale, al heeft het ook den pastoralen vorm. Het is noch een studieboek, noch een roman. Men beschouwe het werkje slechts als de boekstaving van de geleerde en verfijnde gesprekken, zooals deze ten tijde der renaissance, evenals de brief, als aparte kunstvorm werden beoefend. Zoo is het boek een uiting van den tijdgeest en zijn Rosemond en Radegond, Waermond, Diederick, Woutheer en Reynhert de leden van een gezelschap, dat merkwaardig veel doet denken aan een Haagsch of Leidsch Hotel de Rambouillet. Want al was hier geen chambre bleue, waar een stralende markiezin gebiedend heerschte over de geleerden en bewonderaars, die zich aan haar hof verdrongen, de vereering voor de vrouw bezielt dit geleerde gezelschap en den toon der gesprekken evenzeer als de bewondering voor Catharina de Vivonne dit deed in de monde te Parijs. En evenals zij, de markiezin van Rambouillet, bij de inrichting van haar hofhouding in het hotel de Pisani geïnspireerd werd door het voorbeeld van de Astrée, *) zoo droeg ook dit laatste werk bij tot het tot stand

*) Zie Mengel-dichten: Klinck-Dicht, geschreven in het Stam-Boeck van Johan Brosterhuysen; alleen in de uitgave van 1621. Vgl. ook blz 25 en 41.

*) Gustave Lanson, Histoire de la littérature franjaise, Parijs 1924, blz. 375.