is toegevoegd aan uw favorieten.

Historische democratie

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Slotwoord.

Een gedetailleerd program te geven, als einde van deze verhandeling, zou zich niet rijmen met het groote doel, dat werd beoogd. Het staatkundig handelen wordt niet door de mindere of meerdere aantrekkelijkheid van een program beheerscht, doch door de richting, waarin dat handelen zich wil uiten. Een goede richting compenseert een verkeerde handeling, een verkeerde richting maakt een goede handeling waardeloos. Wanneer in het voorgaande een duidelijke richting aan ons geheele staatkundige leven zou zijn gegeven en voor de voornaamste handelingen, die daaruit moeten voortvloeien, een duidelijke houding zou zijn verkregen, dan zou het i doel bereikt zijn. De verwarring, de ongerichtheid van ons staatkundig leven, verlammen ons. ,,Wir haben tausend Willen, aber kein Ziel" (Nietzsche). Het is i het inzicht dat wij een richting behoeven en dat deze .richting uit de diepste grondslagen van ons volksleven jmoet opkomen, dat tot deze verhandeling dreef. Wanneer toereikt zou worden dat deze richting, de richting van Historische Democratie, zou worden ingeslagen, dan zou het doel geheel zijn bereikt. Wanneer het bestaan van deze verhandeling zou dwingen tot dieper doordringen in het wezen van de staatkundige toestanden hier te lande in plaats van de thans heerschende uiterlijkheid, dan zou reeds veel zijn bereikt. Wanneer echter thans niets zou worden bereikt en alles weer zou worden beheerscht door de afspraken tusschen enkele politici, onafhankelijk van de verkiezingen, onafhankelijk van de inspanning van zoovelen, onafhankelijk van de overwegingen van de Kroon, dan zou toch het vertrouwen bestaan dat de ideeën eenmaal zullen overwinnen. Ih de koloniale politiek is die ervaring opgedaan; zij zal zich ook in de algemeene nederlandsche staatkunde toonen.