is toegevoegd aan uw favorieten.

De grondslagen der maatschappijschool

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

vermeerderde behoeften tegemoet komt. Het veroordeelend vonnis tegen de moderne productiewijze houdt er zelden rekening mede, dat het scheppen van een productie op lagere basis een algemeene „Verelendung" ten gevolge zou hebben, een Verelendung, waaronder niet het minst wetenschap en kunst zouden lijden.

Van bijzondere beteekenis voor Nederland is de economische ontwikkeling van het achterland Duitschland. Hierover maakt Dr. Alfred Kunne de volgende opmerking:

„Der mechanische GroBbetrieb dringt immer weiter vor, die Eigenwirtschaft der Familie tritt dagegen zurück. Die Landwirtschaft wird durch die Landeskulturgesetzgebung und durch Liebigs grundlegende Forschungen über den Aufbau der Pflanzen und die künstliche Düngung auf eine neue Grundlage gestellt. In diesem Zeitraum beginnt Deutschland aus einem Agrarstaat zum Industriestaat zu werden.

Diese Entwicklung setzt sich seit 1871 rasch weiter fort. GroBstadte und die Industriegebiete wachsen ungeheuer an. Der GroBbetrieb gewinnt die Herrschaft über das wirtschaftüche Leben. Exportindustrie und Exportkapitalismus werden immer wichtiger. Deutschland wird immer enger in die Weltwirtschaft verflochten, bis dann der Weltkrieg diese Entwicklung jah unterbricht" i).

Uit de bovenstaande maatschappelijke ontwikkeling moest volgen, dat de menschehjke werkkracht zich op anderen arbeid richtte dan vroeger. Handel en nijverheid en alles wat daarmede middellijk en onmiddellijk verband houdt, eischt veel meer hoofden en handen dan in de vorige historische periode. De vermeerdering der werkkrachten is hier dan ook grooter dan die in andere bedrijfstakken. De bedrijfsstatistiek op blz. 84 geeft van deze wijzigingen een beeld.

Uit de getallen blijkt, dat het aantal mannen en vrouwen, werkzaam in landbouw en veeteelt sedert 1900 relatief sterk is afgenomen (een stijging van 34% zou met het oog op het bevolkingsaccres normaal zijn geweest), dat bij visscherij en jacht zelfs een aanmerkelijke absolute achteruitgang valt >te constateeren, doch dat men daarentegen bij de nijverheid, den handel en het verkeerswezen een vrij sterke stijging kan waarnemen en dat deze stijging bij het bank- en verzekeringswezen zelfs bovenmatig groot isa).

In Duitschland liep de ontwikkeling der bedrijfsactiviteit

Dr. Alfred Kühne, Entwicklungsstufen der Berufserziehung, in: Handbuch for das Berufs- und Fachschulwesen, p. 11.

*) De Statistiek der bedrijfsklassen werd mij verstrekt door Dr. B. Bölger. wien ik hierbij voor zijn medewerking mijn dank betuig.