is toegevoegd aan uw favorieten.

Dynamisme en logies denken bij natuurvolken

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

wilde bij een gesprek over 't verschijnsel ook altijd de getallen opschrijven. Révész vond geen tekenen, die er op wezen, dat gewone gelijktijdigheids-associaties tot stand kwamen, maar denkt aan affectieve associaties. Judith had affektieve gevoeligheid (Empfindhchkeit) voor kleuren *).

Dezelfde schrijver onderzocht ook in een Montessori-school een 20-tal kinderen tussen 6 en 9 jaar en vond daarbij 9 met duidelike chromatismen, waaronder 3, die het verschijnsel zeer sterk vertoonden.

Kleuren kunnen zowel met optiese voorstellingen verbonden zijn als met de betekenis van een woord en met een toonhoogte zowel als met vocalen, welk laatste verschijnsel door Bleuler en Lehmann onderzocht werd2).

Karl Lenzberg keert zich tegen de theorie van Bleuler, dat associatie niet de oorzaak van synasthesie kan zijn. Bleuler ziet nl. physiologiese oorzaken. Met instemming haalt Lenzberg de uitspraak van Hennig aan: „Es kann daher nicht ausdrücklich genug betont werden, dasz . . . das Farbenhören völlig harmlose Eigentümlichkeiten ohne jede Spur einer pathologischen Erscheinung sind." Lenzberg laat nog de mogelikheid open, dat men met een symptoom van een licht psychopathiese constitutie te doen heeft. Maar zo licht, dat men dit nauweliks kan vaststellen, omdat 't zo moeilik is uit te maken, wat een geestelik normaal mens is 3).

De waarschijnlikheid, dat men bij bedoeld verschijnsel met ongedifferentieerde waarneming te doen heeft is dus, te oordelen naar de geciteerde psychologen, niet groot. Hoe dit ook zij, de parallel, die Werner maakt met schizophrenen, komt me al zeer misplaatst voor. Hij geeft een voorbeeld van een patiënt, die o.a. de volgende combinatie uitdacht: IA rood Engeland rode wijnstok. 5E oranje Duitsland enz. 1 t, g, h, y, s.

Wat zulke bedenksels van een ziek brein met ongedifferentieerde waarneming te doen zouden kunnen hebben, ontgaat me geheel. En dat zulk verschijnsel enig licht zou werpen op de psyche van natuurvolken is een onderstelling, die elke wetenschappelike grond mist.

*) Géza Révész. Ueber audition colorée. Zeitschrift für angewandte Psychologie. Band 21, 1923, blz. 308—312.

2) Ibid. blz. 315—317.

3) Karl Lenzberg. Zur Theorie der Sekundarempfindungen. Zeitschr. f. angewandte Psych. 21, 1923, blz. 302—306.