is toegevoegd aan uw favorieten.

Dynamisme en logies denken bij natuurvolken

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

leen krokodil naar hem hapt, zal hij allicht zenuwachtig worden en in die toestand gebeurt er gemakkeliker een ongeluk dan anders. En nu mogen de Dajaks geen grote psychologen zijn, men mag ze toch wel het vermogen toekennen hun eigen buitengewone toestand op te merken.

Zoals bij ons iemand uit het volk, die een schokkend voorval heeft meegemaakt, bij zichzelf de nervositeit waarneemt, zich uitend in het onhandige optreden bij 't dagelikse werk, welke onhandigheid dan wordt verzinnebeeld door de uitdrukking: mijn handen staan vandaag verkeerd. Snijdt iemand, die zich in zulk een toestand bevindt, zich in de vinger, dan zal ook hij oorzakehk verband leggen tussen het zenuwschokkend voorval en de verwonding.

Zo kan men zich ook voorstellen, dat een sterk sexueel man in opwinding geraakt over het onverwachts zien van de geslachtsdelen van een vreemde vrouw, zodat hij uit zijn evenwicht raakt en onhandig doet Veel zal hier afhangen van de gewoonten op sexueel gebied, zodat een dergelijke opvatting bij andere volken volstrekt niet hoeft voor te komen.

Volgens Schadee is het pantang of pali, onmiddellik na de slaap op reis te gaan en men wordt ook sial door een kwade droom vóór de reis. Hier betreden we waarschijnlik reeds het gebied van het animisme, dat in een felbeleefde droom een zekere werkelikheid van zielen en geesten ziet. Gegeven, dat iemand gelooft in de superioriteit van zielen boven mensen, is het volkomen logies, dat een kwade ontmoeting met zielen als een waarschuwing wordt opgevat. Maar ook zonder animisties geloof is de slechte invloed van een kwade droom vóór de reis verklaarbaar bij enigszins suggestibele heden. Wanneer zo iemand wakker wordt met het gevoel van benauwenis, dat de droom hem bezorgde, is het volkomen te aanvaarden, dat de moed om een gevaarlike reis te ondernemen, hem begeeft

Uit al deze gevallen blijkt, dat de gemoedstoestand van grote, betekenis is voor het ontstaan van het „dynamisties" geloof.

Niet passend in het kader van de geciteerde gevallen is de opvatting, dat 't niezen van een kind bij het verlaten van het huis gevaarlik is, evenals het zelf niezen. Niezen is een zo alledaagse gebeurtenis, dat het onmogelik invloed op de gemoedstoestand kan hebben. Men zal dit geloof in verband moeten brengen met het veel voorkomende denkbeeld, dat niezen het binnendringen van een ziel of geest betekent. Zo zeggen de Toradja's, dat'het niezen in de slaap „measa" is. Maar «het