is toegevoegd aan uw favorieten.

Dynamisme en logies denken bij natuurvolken

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Of zijn nieuwe overtuiging tegen de tijd bestand zou zijn?

Geloofsverdeeldheid komt ook al voor onder de Eskimo's. De Caribou-sjamaan Igjugarjuk zegt tegen Rasmussen: een echte sjamaan springt niet over de vloer en haalt geen trucs uit en evenmin probeert hij met behulp van de duisternis, door de lamp uit te doen, 't de mensen unheimisch te maken 1).

Als een agressief vrijdenker laat een Caribou-jager zich tegenover R. uit over de zendelingen in Chesterfield. Hij betwijfelt sterk, dat ze zoveel kunnen weten over hemelse dingen en spot een weinig over de belofte van eeuwige vreugde en de bedreiging met branden zonder eind. En hij voegt er lachend aan toe: ik zelf zal nooit goed genoeg bevonden 'worden voor de eeuwige vreugde en zal, als ik de zendelingen geloof, terecht komen in het vuur met de eindeloze marteling.

Over de angatkut zei hij: er zijn zeker bedriegers onder, maar er zijn andere, qanokiaq: I wonder?, waarmee hij wilde zeggen, dat er juist zoveel reden was, ze te geloven als ze te wantrouwen2). Dit scepticisme, zegt Rasmussen, was niet ongewoon. En hij vertelt nog van een leerling-sjamaan, die met het leren ophield, omdat hij niets zag van al de merkwaardige tekens, die hem volgens zijn leermeester werden gegeven. Hij verklaarde openhartig te geloven, dat alles leugen en bedrog was en enkel bestemd voor heden, die óf bang van aard waren óf zich gemakkelik heten bedotten 2).

De omstandigheden kunnen geloof en ongeloof bevorderen en hetzelfde volkje zal de ene tijd meer, de andere tijd minder de invloed van het bovennatuurlike ondergaan. De angatkut vertellen Rasmussen alleen wat in diep geheim, „want de menigte, die de verborgen dingen niet begrijpt, is zo ongelovig en zo bereid tot bespotting," zeggen zij. Maar zij weten heel goed, dat ze in staat zijn de ogen van de „sceptici" te openen, als tegenslag of ziekte de mensen bezoekt en hun hart week maakt. Daarom is 't, dat jonge sjamanen steeds een tijdstip kiezen, dat hun volksgenoten verontrust zijn, om hun eerste bezwering te houden, waarvan hun toekomst en hun hele positie afhangt3).

Later zegt Rasmussen nog eens, dat de grote meerderheid blindelings aan de macht van de angakok over bovennatuurlike krachten gelooft, en dat de sceptici, die gewoonlik een zekere

*) ibid. blz. GS. a) Blz. 59. 8) The people of the polar north, blz. 146.

Fahrenfort, Dynamisme enz. 11