is toegevoegd aan uw favorieten.

Het fascisme en de nieuwe vrijheid

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

een religie, die in staat van wording, in haar mythologische faze verkeert. En terwijl een dergelijke toestand bij primitieve barbarenvolken — volken die nog niet aan de „cultuur” toe zijn en wier eerste, onbeholpen, poging om tot cultuur te komen, juist in het vormen van een mythologische religie bestaat — een uiting van levenskracht en van wil tot inzicht geacht kan worden, en als zodanig te waarderen is, moet men het verschijnsel bij een oud cultuurvolk als het Duitse, geheel anders beoordelen. Men kan er dan slechts een regressie, een terugval in de barbaarsheid, een vlucht in de ziekte in zien.

Een dergelijke vlucht in de ziekte is zonder een werkelijk ziekteproces niet denkbaar. Het is inderdaad een poging tot genezing, maar een poging die gedaan wordt, als men de werkelijke ziekte niet kent of niet wil kennen — niet durft te kennen. En als men dus ook de werkelijke weg tot genezing niet ziet of niet durft te betreden.

De eigenlijke vraag is dus: wat is het werkelijke ziekteproces der Duitse maatschappij. Is het een proces dat uitsluitend van onze tijd is? Was het ook al voordien aanwezig, en eerst in onze tijd tot een zo overweldigend en fel verschijnsel geworden? Is het specifiek Duits, of is het een algemeen proces dat de gehele Westerse cultuur omvat, en zo ja, wat is er dan in Duitsland speciaal aan toegevoegd?

Doch voor men tot het beantwoorden van die vragen kaïwvergaan, is het de moeite waard, na te gaan hoe deze vlucht in de mythologie, die in Duitschland niet spontaan kan zijn, doch uit een rationalisatie van zekere gevoelens moet zijn ontstaan — want dat de Nazi-wereldbeschouwing een beredeneerde mythe is, wordt na enig onderzoek reeds duidelijk — bij de scheppers der Nazileer tot stand kan komen. Zij gaan uit van het ongetwijfeld juiste gevoel, dat de Duitse maatschappij ziek is. Doch zij achten het niet nodig nauwkeurig te onderzoeken, wat er eigenlijk aan de hand is. Zij weten dit reeds „intuïtief”, d.w.z. een paar elementen werken zo sterk op hun gevoel, dat ze de rest niet meer kunnen zien, en uit deze bewustzijnsvernauwing spruit dan de absolute zekerheid van weten voort.

Wat ze dan „weten” is, dat Duitsland is afgeweken van de heldhaftige eenvoud die de voorvaderen bezaten. Dit is natuurlijk niets anders dan de reflex van het feit, dat de maatschappij steeds