is toegevoegd aan uw favorieten.

Het fascisme en de nieuwe vrijheid

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Doch het bijzondere van de nazi-beweging ligt niet in haar aanvallen op de vreedzame Weimar-republikeinen en op de „volksvreemde” intellectuelen. Het bijzondere ligt hierin, dat ze een soldatenopstand tegen de officieren, tegen de heersende groepen uit het Wilhelminische tijdperk was, tegen al de óók-militairistische Jonkers, industriëlen, ambtenaren, wien men de leiding van het toekomstige Duitsland betwistte.

Wat is de grote grief der nazi-beweging tegen de oude heerserskaste? Men vindt die grief, reeds lang voor de Hitler-beweging enige bekendheid had verkregen, bij mensen die als voorlopers van het nationaal-socialisme kunnen worden beschouwd, mensen wier medestanders en geestverwanten dé kern van het Nazisme zouden vormen, de fascistische idealisten. Bij Möller van den Bruck en vooral bij dien buitengewoon begaafden romanschrijver Ernst von Salomon, wiens boek „Die Geachteten” de scherpste tekening van de Duitse nationaal-socialistische geest geeft, die bestaat en die mogelijk is, vindt men een geestelijke afrekening met het Wilhelminische tijdperk.

„Reactionnair”, noemt Möller van den Bruck, allen die meenden dat het vóór 1914 in Duitsland prachtig was. „Conservatief” — z’n eigen geestesrichting — noemt hij, wie vindt dat het toen afschuwelijk was. En het was afschuwelijk, omdat het zo vormloos, zo dilettanterig was.x) Het Duitse Imperialisme, zegt hij elders, was zonder Idee, te materialistisch, te zakelijk, alleen maar gericht op het verwerven van rijkdom, op het kunnen leven in weelde. En hij voegt er aan toe, dat van al de Duitse tradities slechts de militaire, strategische, soldaterige „zuiver en in innerlijke onberoerdheid” bewaard was gebleven. De rest van het maatschappelijk leven was bedorven ... „dieses ganze Geschlecht ist verflucht”.2) En steeds weer hekelt hij het streven van dat tijdperk, het streven naar een loopbaan, een sociale positie, economisch voordeel. Dit alles betekent te weinig voor den conservatief, want, zoals hij het prachtig zegt: „ . .. konservativ ist, Dinge zu schaffen, die zu erhalten sich lohnt”. 8)

Na 1918 begon men er dus in Duitsland achter te komen, dat het Wilhelminische tijdperk een kermis der ijdelheid was geweest, een kwasterige, pralerige vertoning, waarbij op de voorgrond

l) Das Dritte Reich, blz. 219/220. s) Das Dritte Reich, blz. 5/8.

8) Das Dritte Reich, blz. 264.