is toegevoegd aan uw favorieten.

Het fascisme en de nieuwe vrijheid

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Collectivisme als ere-dienst, hetzij de aanbidding van het kazernisme, hetzij van de geïdealiseerde middeleeuwen met hun geslotenheid, eenheid en harmonie, hetzij van het volk of het ras, de klasse of de gemeenschap — al dit collectivisme is een ziekelijk verschijnsel. Maar collectivisme als zakelijke regeling, dat is precies zo „stinkend” als het bevolkingsregister, de leerplichtwet, de keuringsdienst of een van die duizend andere „dwangbuizen” die men de moderne mens in cultuurlanden om doet, en waartegen de kleine individualistjes altijd sputteren, terwijl iemand met werkelijke individualiteit zich niet kleiner voelt, omdat hij duizend kleinigheden, waaraan hij anders z’n tijd moet verknoeien en z’n individualiteit moet verspillen, door collectieve regelingen ziet opgelost.

Het individualisme zal zich in het algemeen te beperken hebben tot twee, uiterst belangrijke gebieden: de huiskamer, d.w.z. al de zelfgekozen persoonlijke relaties tot mensen en dingen; en de toppen der cultuur, d.w.z. de houding tegenover nieuwe problemen, overwachte situaties en altijd weer terugkerende cultuurcategorieën (het ware, het schone en het goede). Men kan, wat dit laatste betreft, iedere bestaande standaard verwerpen, men kan ook ontkennen dat een standaard mogelijk is, en men zal toch telkens weer nieuwe en tijdelijke standaarden pogen vast te stellen — ook Nietzsche, Kierkegaard, Gide en andere nonconformisten doen dat.

Dat in vele huiskamers in ’t geheel geen persoonlijke sfeer is, doch dat ze geheel en al gevuld zijn met uitstralingen der collectiviteiten: de vulgaire krant, of de vulgairste rubrieken van de krant, de banaalste radio-uitzendingen, de confectie-typen van godsdienst, moraal, kunst en politiek enz. enz. dat wordt hier in 't geheel niet bestreden. Belangrijk is alleen, dat men in staat moet zijn, ze voor dat alles te kunnen sluiten, en dat men er wat anders moet kunnen brengen.

Het totalitaire collectivisme kenmerkt zich juist door z’n hardnekkig pogen om dit te beletten, door z’n pogen om op ieder moment overal binnen te dringen en te controleren of er iets „afwijkends” aanwezig is, en dit afwijkende dan naar het concentratiekamp of de brandstapel te brengen. Collectivisme dient daar afgewezen te worden, waar het beproeft in de intieme sfeer te dringen, en die te vernietigen, en daar waar het zich bemoeit