is toegevoegd aan uw favorieten.

Holberg en Holland

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

de predikatiën gegront zyn der genen, die den smaak van anderen menschen naar hunnen eigen dragen willen, ziet men dikwerf aan hun eigen voorbeeld. Want in ’t geen iemand in zyne jeugd behagen schept, vind hy in zynen ouderdom enen walg; zulks hem even het zelve onaangenaam word, ’t geen hy te voren beminde; invoegen, dat wanneer men hem tot zyne vorige wellusten zoude willen dwingen, even zo veel zoude zyn, als hem van de tegenwoordige te beroven. Want men zegt, andere tyden, andere liefde 1); andere zinnen, andere lusten. Ik had te voren behagen in danssen, spelen, gezelschappen, en andere dingen, waarin ik thans genen smaak vinde. Wilde men my deswegens berispen, zoude zulks even zo veel zyn, als wilde men my berispen, dat ik ouder geworden ben.

Dit stellen zich nochtans weinigen voor ogen, weshalven men dagelyks den enen mensch tegen des anderen levenswyze hoort declameeren, en dat men anderen uit vriendschap en liefde aanmoedigt, zich naar zyn eigen voorbeeld goed te doen, ’t geen dikwils niets anders is, als hun van alles te beroven, waarin zy smaak vinden. Dat is gelyk de Fransche dichter zegt: A force de m’aimer tu me rends miserable.

Titius beklaagt Sejus als enen bedelaar, vermits hy te voet gaat, terwyl hy gelegenheid heeft, zich te laten dragen en ryden, en Sejus beklaagt in tegendeel Titius als enen jichtigen, nadien hy zich laat dragen, en echter goede benen heeft. Ik myns deels beklage noch den enen noch den anderen: den enen niet, dewyl het hem behaegt, zich te laten dragen, noch den anderen, nadien hy genoegen vind, zyne benen te gebruiken. Ik beklage nooit de Russische vrouwen, die door hare mannen geslagen worden, maar achte haar veeleer gelukkig, nadien zy smaak in die confituren vinden. Lusten hebben verscheide werkingen en smaken, gelyk de medicynen in het lighaam. De een heeft smaak in zuur, de ander in zoet: de een heeft gevallen in Harmonie, de ander in Dissonance. Een Polak kan genen haring eten, die niet zeer rood op de graat 2), en een Engelschman geen vleesch, ’t geen niet half raauw is. Enigen vinden meer behagen in het borrekikken der vorschen, als het gezang der nachtegalen, en een zeker Scythisch generaal vond meer aangenaamheid in het rinneken van een paard als in pauken en trompetten. Wanneer iemand verkrygt, dat waartoe hy belust is, verkrygt hy ook het beste. Want alles wat naar iemands imaginatie kwaad is, is wezentlyk kwaad, en ene ingebeelde krankheid ene wezentlyke krankheid, gelyk ene ingebeelde voortreffelykheid ene wezentlyke voortreffelykheid3) is.

Als iemand zich over enen ydelen tytel verheugt, wensche ik hem geluk, niet ten aanzien van den tytel, maar van zyne vreugde; ja, als ook iemand op zyn instantelyk verzoek van de hoge overheid een octroy of bewilliging verkreeg, om ene porceleine spoelkom in plaats van enen hoed op het hoofd te mogen dragen, en hy ’er zich inwendig over verheugde, zoude ik gene bedenkelykheid maken, hem geluk te wenschen. Mitsdien moeten wy van den smaak van andere lieden niet naar den onzen oordelen, en zeggen, dat ene lust onnatuurlyk is, nadien zy tegen onze natuur strijd. Wy moeten de inclinatien van andere lieden niet censureeren, vermits zy tegen de onze stryden, maar veeleer enen iederen in het volgen van zyne levenswyze en

1) In het Deens: Legeme = lichaam.

2) In het Deens: harsk = ranzig, bedorven.

3) In het Deens: Herlighed = heerlijkheid, iets aangenaams.