is toegevoegd aan uw favorieten.

Holberg en Holland

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

achtige punten hun geloof een beter dienst te bewijzen dan door gewrongen verklaringen in orthodoxe zin. Holberg zegt in Ep. 32: „Dit is het oogmerk, altoos, geweest van Grotius, Clericus en andere regtschapen Godgeleerden. Zy hebben de H. Schrift, door verstandige verklaringen, tegen alle vitteryen, tragten te beschermen.” (Verz. v. Br. I, blz. 201.) Dit is in de geest van Holberg zelf; hij zegt b.v. in Ep. 322: „Ik onderzoek slegts, welk gevoelen het veiligste, zy, en volg myn altyd voorgesteld voomeemen, om alle Leeringen te verwerpen, welke Gods Goedheid verkleinen, of die ten minsten tegenwerpingen daartegen maaken, die moejelyk om te beantwoorden zyn. Uit aanmerking daarvan gebeurt het, dat ik somwylen raade, om van den letterlyken zin der H. Schrift af te gaan, en onderwylen het één of ander heerschend gevoelen te verzaaken, om de gansche Geloofs-Leer te verdedigen” (Verz. v. Br. IV, blz. 73).

In Ep. 32 gaat Holberg uitvoerig in op Clericus’ vertalingen van de H. S.; in Ep. 499 (Verz. v. Br. V, 53) op die van Grotius en diens werkje „Bewys van den waeren Godsdienst” 1622. Hij heeft verder veel lof voor hun verdraagzaamheid (Ep. 78; Verz. v. Br. I, 77) en hun geleerdheid (Ep. 306; Verz. v. Br. IV, 7), waarvoor vooral Clericus geen erkenning vond (Ep. 3, 489; Verz. v. Br. I, 3 en V, 43, en de Eerste Levensbrief; zie voor Grotius ook Ep. 328; Verz. v. Br. IV, 27), en is getroffen door de verachting en kritiek, waaraan zij blootgesteld waren tengevolge van hun vrijzinnigheid, zodat ze soms zelfs Synchretisten genoemd werden (Ep. 32, 78; Verz. v. Br. I, 32, 77). Terloops noemt Holberg Grotius en Clericus in zijn „Critiqve over Peder Paars” (Petersen II, blz. 482 en 486).

Zowel Grotius als Erasmus hebben voor Holberg grote betekenis gehad. Dit blijkt uit Holbergs werken, waarin hij deze beide beroemde mannen herhaaldelijk noemt. Door tijdgenoten en bewonderaars is Holberg met beiden vergeleken: in de voorrede van „De Deensche Spectator” wordt hij genoemd : „de Erasmus van zijn tijd” *), en in een gedicht van

1) We lezen hier: „ .... de heer Lodewyk Holberg, Professor in de Koninglyke Universiteit de Coppenhagen, die door den heer Professor