is toegevoegd aan uw favorieten.

De moderne staatsgedachte in het licht der jongste encyclieken

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

wereldmenschelijkheid; het bezit het vermogen cosmopoliet te zijn, het talent te verbinden en te verzoenen. Daarmede predikte hij, gelijk trouwens andere Russische denkers als Tsaadajew, Kriejewski, Solowjew en meerderen, het oude Russisch messiasideaal, maar dan in verwereldlijkten vorm en niet in zijn oorspronkelijke, zuiver religieuse gedaante. Het Russische Messianisme bleef in het volk leven, doch onderging in den loop der tijden een aantal gedaanteverwisselingen. Na de tragische crisis van het religieuse schisma van de zeventiende eeuw, aldus Berdjajew, leidde het een onderaardsch bestaan in de maximalistische secten. In de negentiende eeuw werd het overgenomen door de leidende denkers en dichters. In geseculariseerden vorm beleefde het een renaissance bij de Russische revolutionairen van de negentiende eeuw en ging in een nieuwe gedaante over bij den anarchist Bakoenin. In zijn Iaatsten, meest radicalen en volslagen verwereldlijkten vorm verschijnt het Russische Messianisme tenslotte in het Bolchewisme.

Beschouwt men de geestesontwikkeling in WestEuropa, dan ziet men een steeds grootere toenadering tot deze mystiek en een groeiende ontvankelijkheid voor dit utopisme. Nooit week het verlossingsideaal geheel uit den geest van het Westen. De behoefte aan verlossing gaf het aanschijn aan het Chiliastisch Rijk, dat de Wederdoopers te Münster onder de zinspreuk: Omnia simul communia, hebben willen stichten. Campanella s Zonnestaat, Bacon’ Nova Atlantis en andere utopische visioenen zijn van deze allermenschelijkste verlossingsgedachte de uiting. De Prometheusgeest, waarvan Mit brennender Sorge spreekt (10), zweefde over alle eeuwen. Kant s ideaal van een eeuwigen vrede is daaraan ontsproten, zooals het initiatief van Alexander I tot de Heilige Alliantie van 1815 en de Haagsche vredesconferentie van 1899, op aanstichting van Nicolaas II van Rusland bijeengeroepen, zulks deden.

In de wijsbegeerte van een Spinoza, Schelling, Schopenhauer e.a. was de verlossingsgedachte het hoofdmotief. Door kennis, welke zich afkeert van de zintuigelijk waarneembare werkelijkheid en door onderdrukking van den