is toegevoegd aan uw favorieten.

Architectuur

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Het paard achter de wagen

Heeft niet de industrie zelf in zijn producten meestal de speciale unicumontwerpen nagebootst, of de serie modellen tot schade van de economische voortbrenging zoo uitgebreid dat de gebruiker de illusie had een speciaal artikel te koopen.

De geest van dezen tijd en de fossielen

Voor den architect van dezen tijd is het niet voldoende, goedschiks of kwaadschiks gebruik te maken van hetgeen de industriën met hunne werkmethoden bieden. Hij heef’: daarenboven de hyper-individueele

werkwijze, die hetzij als monnikenwerk geduld, hetzij ter voldoening van eigen ijdelheid gecultiveerd wordt, af te schaffen en zich geheel te wijden aan de opgave om de wonderen die de menschelijke verbeeldingskracht en organisatievermogen tot stand hebben gebracht, in zijn werk tot hun recht te doen komen en to'; verdere volmaking op te voeren.

Indien men spreken kan dat het handwerk of het speciaalwerk een geest had, dan heeft het massa-artikel, het industrieele onderdeel evenzeer een geest, zij het dan ook een geheel andere. Het gaat er slechts om of wij ons tegen dien geest als vijandig verzetten of wel dat wij ons voor dezen openstellen. Want zijn niet bewuste regelmaat, strakheid, functioneele vormbepaling veelèèr elementen van gezond economisch menschenwerk van dezen tijd dan de betrekkelijke primitiefheid, moeizaamheid en toevalligheid van het speciaalwerk.

Met de aanvaarding komt dan ook de stuwende werking die de architect kan uitoefenen op de productie. Indien de bouwmaterialen-fabrikant niet meer in den architect iemand ziet die altijd iets speciaals, dat alleen maar anders is, wil hebben, maar iemand die een echt massaproduct wil hebben en dit als zoodanig weet te waardeeren en tot zijn recht weet te doen komen, dan kan er in de betrokken industrieën tusschen fabrikant en architect een heilbrengende samenwerking ontstaan. Enkele gevallen hiervan zijn reeds voorgekomen. Mede opgenomen in de sfeer van de industrie zal ook de architect leeren een probleem scherp te stellen. Dit is het eerste noodige voor een werkelijk goed product. De ervaring opgedaan in de industrie van gebruiksvoorwerpen of wel „kunstnijverheid" waarbij aan „kunstnijveren" of soms aan architecten vrijwel uitsluitend de aesthetische verzorging werd opgedragen, moge hier als waarschuwing dienen. Deze methode heeft meestal geleid tot de navrante teleurstelling van een zoetsappig product, waarbij het rauwe m'assa-artikel veelal nog heilig was. Tegen de vooropgestelde bedoeling in, maar intusschen volkomen begrijpelijk was juist alle „aardigheid", de heele karakteristiek uit het aesthetisch verzorgde voorwerp verdwenen.

Ontwrichte tijden

Deze uitspraak kan sommigen in deze geheel ontwrichte tijden wellicht als een onnoozelheid in de ooren klinken. Inderdaad is de rationaliseering der werkwijzen in de tegenwoordige productie-organisatie op verpletterende wijze gebleken veeleer tegen de levensbelangen der menschheid dan ten bate van haar te zijn. Inderdaad zijn alle overwegingen om de arbeidswijze economischer te maken in dezen tijd van wereldwerkeloosheid zinloos. Maar zoo zeker de rationaliseering van den arbeid in de gegeven sociale omstandigheden geen oplossing zal brengen, zoo zeker zal zij noodig zijn in een betere maatschappelijke organisatie. Pas daarin zal de constructieve beteekenis van de hedendaagsche technieken en productiemethoden blijken. Daarom hopen wij deze als duurzame winst voor een beteren tijd uit de verwarring van thans te kunnen redden.

Een nieuwe geest

Een nieuwe geest; een nieuwe behoefte; een nieuwe werkwijze.

Zonder de nieuwe werkwijze zijn de zich ontwikkelende behoeften der samenleving onverwezenlijkbaar; evenzoo is zonder deze nieuwe behoeften elke nieuwe werkwijze in den grond zinloos en ten slotte destructief.

Slechts een nieuwe geest, die klaar de behoeften en de mogelijkheden van de toekomst begrijpt, kan een nieuwe werkwijze tot volle ontplooiing brengen.

Slechts een nieuwe doelbewuste werkwijze kan de architectuur een nieuw aangezicht geven.