is toegevoegd aan uw favorieten.

De cyclus van de vrouw in verband met het huwelijksleven

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

4. HET ENDOCRINE STELSEL.

In het lichaam spelen zich de wonderlijkste processen af, waarvan slechts weinig menschen iets afweten. Eén der meest interessante zijn de verrichtingen van het endocrine systeem, dat met een dag en nacht werkende fabriek kan worden vergeleken, overdag wordt meer geproduceerd dan ’s nachts, als het lichaam in rust is. Het endocrine stelsel bestaat uit een aantal klieren van een bijzondere soort. Over het algemeen verstaat men onder klieren, organen, die bepaalde stoffen afscheiden. Gewoonlijk worden deze stoffen door een uitvoergang daarheen getransporteerd, waar het lichaam ze noodig heeft. Zoo wordt b.v. speeksel door de afvoerbuizen der speekselklieren naar de mondholte afgescheiden, waar het een gewichtige rol vervult tijdens de eerste phase der spijsvertering. — Er zijn echter ook klieren zonder uitvoergang, waarvan de producten direct in de bloedbaan worden afgescheiden of in het bloed worden opgenomen. Deze organen noemt men klieren van de interne secretie of endocrine klieren. De stoffen, die zij afscheiden, heeten hormonen. Men kan ze ook activatoren of regulatoren noemen, want ze oefenen een aanzettenden of reguleerenden invloed uit op alle belangrijke levensverrichtingen der lichaamscellen, dat zijn de voeding en de ademhaling {gasstofwisseling). Er zijn ook klieren, die een inwendige en een uitwendige afscheiding hebben. Daartoe behooren b.v. de alvleeschklier (pancreas) en de mannelijke geslachtsklieren. De producten, die door den uitvoergang worden afgescheiden, zijn verschillend van die in de bloedbaan worden opgenomen. Bij de mannelijke geslachtsklieren b.v. worden de zaadcellen door den uitvoergang naar buiten geloosd. In het bloed echter worden de beide hormonen, het folliculine en het testosteron, afgescheiden.

Al in geringere hoeveelheden oefenen de hormonen een sterken invloed uit op het lichaam. Er zijn hormoonsoorten, die elkaar ondersteunen of versterken en andere, die elkaar tegenwerken, of — wat op hetzelfde neerkomt — in evenwicht houden. In het eerste geval spreekt men van complementaire klieren, in het laatste geval van antagonisten. Er zijn endocrine klieren, die maar één bepaald hormoon afscheiden. De meeste echter produceeren er twee, die elkaar in evenwicht houden, dus van elkaar de antagonisten zijn.

De hersenklier, ook hypophyse genoemd, beheerscht centraal alle endocrine klieren, die zij dirigeert en beinvloedt (fig. 3 en 3a). Ze is zoo groot als een hazelnoot en is desniettegenstaande één der meest gecompliceerde en belangrijkste organen van het menschelijk lichaam.