Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

in overleg met den Raad van Indië moesten worden geregeld. En niet zonder reden, want die misbruiken waren bij de belangrijke winsten der Compagnie en het karig loon dat zij haren dienaren uitreikte, tot een ontzaglijke hoogte geklommen.

Eerst den 3o3t0Q Januari van het jaar 1610 vertrok Both van de reede van Texel met een vloot van zeven groote schepen en het jacht »De Brak". Behalve de gewone bemanning had hij bezettingstroepen, predikanten, handwerkslieden en anderen, gedeeltelijk gehuurd, met hunne kinderen aan boord, de laatsten bepaaldelijk met het plan tot het stichten eener Europeesche volksplanting op die plaats, welke tot zetel van het bestuur zou worden uitgekozen. Na eene rampspoedige reis van bijna elf maanden kwam de vloot eerst den i9den December voor Bantam, dat toen door zijne ligging de algemeene verzamelplaats der schepen was.

Daar het Both uitdrukkelijk was opgedragen »sich wel te informeren op de qualiteiten van alle personen en hoe alles geregeert en geadministreert wordt", was zijn eerste werk, na den Raad van Indië samengesteld te hebben, de benoeming van een Visitateur-Generaal, ten einde op alle kantoren een onderzoek naar de gedragingen van 's Compagnies dienaren in te stellen. En dat diens bevindingen van allesbehalve verblijdenden aard waren, kunnen wij bevatten, als wij lezen dat Both zijn eigen bevinding in een schrijven aan heeren Bewindhebbers met deze woorden weergeeft: »Tis niet alleen schandelyck, maar horribel, abominabel, dat van uwe dienaers in dese landen passeert . . .

Zeker, er waren uitzonderingen, mannen, die met zelfopofferende toewijding, eerlijkheid en doorzicht ons gezag in Indië hebben helpen vestigen — hoe anders de opkomst en de vestiging van dat gezag te verklaren — maar zij vormden uitzonderingen op den regel. »Groot was reeds het aantal dergenen , die door de tropische lucht ontzenuwd zich aan al de Oostersche lusten overgaven en hunne eerste plichten verzaakten , of van verkregen invloed misbruik maakten ten eigen bate. En dat aantal werd steeds vermeerderd ten gevolge van een

Sluiten