Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

belang voor de Compagnie en voor het vaderland, behartigden.

Wat kan, vraagt hij, op zijn manier, een Raad van Indië goeds doen, welks leden over geheel Indië zijn verspreid, zoodat, wanneer de Gouverneur-Generaal hun advies noodig oordeelt , dit niet te verkrijgen is en hij zich tevreden moet stellen, »met advies en stem van alle zoodanige personen, die dan op dat oogenblik bij hem tegenwoordig zijn, hetzij dat zij waren gouverneurs, kapiteinen, kooplieden of schippers, welke dan zonder onderscheid in den raad compareeren". Natuurlijk zijn daaronder »onbekwamen en incapablen". »Het gemeene spreekwoord zegt daarvan: daar vele raden zijn, is veel raads; maar geen of weinig uitkomst." Daar komt bij, dat deze lieden hun eigen belang vaak belangrijker achten dan dat der Compagnie. »Zullen al deze inconvenienten verholpen worden, dan moeten, zoo ik meen, de leden van het College, bestaande uit den persoon van den Gouverneur-Generaal en de Raden van Indië, geheel voltallig bij elkander kunnen blijven, en dan worde er in dezen Raad gevonden: kennis van koophandel, navigatie, regten, krijgshandel en voornamelijk kennis van staat en tegelijk een vroom gemoed."

Maar de Heeren Bewindhebbers krijgen meer direct niet minder hun deel. Tegelijk met of kort na de komst van den gouverneur-generaal Reynst waren er wel een elftal schepen uit Nederland in Indië aangekomen, maar de ratten waren er overvloediger dan geld. Coen is daarover verontwaardigd en schrijft: »Waartoe strekt het, dat de eerste Gouverneur-Generaal ongewapend en de tweede Generaal zonder geld wordt uitgezonden; door ondervinding moesten de Heeren het weten, dat de handel in Indië gedreven en gehandhaafd moet worden onder beschutting en faveur van uwe eigene wapenen, en dat de wapenen gevoerd moeten worden door de voordeelen, die wij genieten door den handel, zoodat de handel niet zonder den oorlog, noch de oorlog zonder den handel kan blijven bestaan. Het zal UEd. gelieven" eindigt hij, goedmoedig als men wil, of snijdend scherp als men wil, maar onbetwistbaar van echtmannelijke kloekmoedigheid getuigende, >Het zal UEd. gelieven, zich er

Sluiten