is toegevoegd aan je favorieten.

De moderne wetenschap en het anarchisme

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

rijke opvatting van de natuur en van de ontwikkeling der menschelijke maatschappijen, een opvatting waarvan Goethe reeds een voorgevoel had. Maar dit alles bleef onopgemerkt.

Pas in 1879 vinden wij in een voordracht van den Russischen zoöloog Kessler een duidelijk inzicht in de verhouding, die in de natuur bestaat tusschen den strijd om het bestaan en het wederkeerig dienstbetoon. Terwijl hij verschillende voorbeelden aanhaalt, zegt hij: ,,voor de verdere ontwikkeling van een soort is de wet van wederkeerig dienstbetoon van veel grooter belang dan die van den onderlingen strijd."

Een jaar later hield Lanessan zijn voordracht over den strijd om het bestaan en den samenhang in dezen strijd en spoedig daarna publiceerde Biichner zijn werk over de Liefde. Daarin wees deze op de beteekenis van het medegevoel bij dieren voor de ontwikkeling der eerste zedelijke begrippen. Hij begrensde intusschen onnoodig zijn onderzoekingsveld, terwijl hij de beteekenis van de familieliefde en van het medelijden overschatte.

Het viel mij gemakkelijk het uitstekend denkbeeld van Kessler in een afzonderlijk werk*) te ontwikkelen en te bewijzen, dat het ook geldt voor de menschen. Ik kon mij hierbij beroepen op exakte natuurwaarnemingen en moderne resultaten van onderzoek ten opzichte van de geschiedenis der maatschappelijke instellingen.

De wederkeerige hulp is indedaad niet alleen het sterkste wapen in den strijd om het bestaan tegen de vijandelijke krachten der natuur en van andere vijandelijke soorten, maar zij is ook de belangrijkste drijfveer

*) Wederkeerig Dienstbetoon, door I'. Kropotkine. in het Hullandsch vertaald en verschenen bij S. I.. van l.ooy te Amsterdam.