Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Is de opheffing van den particulieren grondeigen dom op West-Java wenschelijk of noodig?

Ongeveer een jaar geleden bracht de mail ons het bericht, dat de vorige minister van koloniën in de Tweede Kamer der Staten-Generaal de verklaring had afgelegd, dat hij zich bezig hield met voorbereidingen tot terugkoop door den staat van de particuliere landerijen ten Westen van de Tjimanoek, terwijl de tegenwoordige minister van koloniën blijkens zijn als volksvertegenwoordiger gehouden redevoeringen, eveneens een voorstander is gebleken van zoodanigen terugkoop.

Het is niet te verwonderen, dat het opper-bestuur eindelijk begonnen is te zwichten voor den aandrang, die sedert een eeuw van verschillende kanten door tegenstanders van den particulieren landeigendom op West-Java, met de heeren ambtenaren van het binnenlandsch bestuur aan het hoofd, wordt uitgeoefend, nu enkele jaren geleden door de onderzoekingen van wijlen den heer J. Faes aan het licht is gebracht, dat de de regeering in 1836, na raadpleging van het onbetrouwbare rapport eener daartoe ingestelde commissie, door het uitvaardigen van het in vele opzichten merkwaardige reglement voor die landerijen, haar boekje niet weinig is te buiten gegaan en door die onrechtmatige handeling zoowel tegenover de betrokken landheeren als tegenover de opgezetenen der landerijen, in een scheeve positie is geraakt.

Natuurlijk zal geen enkel landeigenaar iets op zulk een terugkoopen hebben aan te merken: — waarom zou de staat niet evengoed landerijen mogen opkoopen als ieder particulier persoon; dit is geen quaestie van gezag, maar van kapitaal; wie er het meeste geld voor over heeft, wordt eigenaar.

Tot zoover is dus alles in orde, doch minder onschuldig wordt de zaak, wanneer men het opperbestuur met valsche argumenten de noodzakelijkheid van den terugkoop tracht aan te praten, als hoedanig in den laatsten tyd is vooropgezet een bewering, die zich in haar algemeenheid kortelijk laat samentrekken in de uitdrukking: De particuliere landeigendom op Java past niet meer in het kader van den tegenwoordigen tijd.

Wanneer ik de pen ter behandeling van dit onderwerp opvat,

Sluiten