Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

geworden. Toch zijn de heeren baasspelers daarmede nog niet tevreden, nog meer macht moeten zij hebben en daarom moeten de landerijen door den staat teruggekocht worden, want de toestanden, zooals zij ze zelf met hun reglement van 1836 verwekt hebben, passen niet meer in het kader van den tegenwoordigen tijd.

Maar, voor den drommel! indien de toestanden, zooals die waren tijdens de O.-I. Compagnie, wel passende zonden zijn voor het kader van den tegenwoordigen tijd en de toestanden, zooals zij zijn geworden tengevolge van het reglement van 1836 niet, zoodat de uitvaardiging van dat reglement een stap achteruit blijkt te zijn geweest, dan ligt het geneesmiddel immers bij de hand; — schaf dan eenvoudig dat reglement af, waarom geen der belanghebbenden gevraagd heeft (behalve de ambtenaren altijd), dan is de zaak immers in orde; — dan vervalt vanzelf de malle quaestie, die tegenwoordig aan de orde is of de landeigenaren hun landerijen bezitten krachtens privaat of publiek recht; — dan is geen terugkoop of onteigening noodig en dan behoeft door het keurkorps niet langer bij het opperbestuur gejengeld te worden (ja! dit is de juiste term) om daarvoor honderden millioenen te leenen.

Blijkt het dan, wat wij niet gelooven, dat er na die afschaffing misstanden overblijven tengevolge van de verwarring, welke door dat terugloopende reglement is gesticht, dan zouden die misstanden op heel wat goedkooper manier uit den weg geruimd kunnen worden. Hierover later.

Daarmede zou naar mijn zin de zaak evenwel nog niet geheel in orde zijn, want ook dan nog zou in de streken, waar particuliere landerijen zijn, de bevolking blijven overgeleverd aan de leiding van haar eigen hoofden. Wel zijn er in de meeste van die streken geen regenten meer te vinden en het is zeer te hopen, dat waar ze afgeschaft zijn, ze ook nooit meer in dienst zullen worden gesteld maar nog altijd zucht de bevolking onder het regime van de districtshoofden, zoodat ook hier bij bestendiging van dien toestand de meergemelde inzinking van de welvaart niet zou kunnen uitblijven: doch het kwaad grijpt hier uit den aard der zaak minder diep om zich heen, ook omdat te midden van die bevolking landheeren wonen, voor wie de heeren districtshoofden zich toch 'n beetje dienen te geneeren, al is die géne dan ook zoo heel groot niet.

Sluiten