Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

schuld der tegenwoordige bestuurders dier Kamer en zij behoeven dus niet te boeten voor hetgeen vorigen misdaan mochten hebben, als er sprake van kan zijn, dat de vroegere verpondingswaarde te hoog is geweest, en in verband daarmede de groote hypotheek in dien tijd gegeven werd.

Mag ik nog even eene aanhaling doen uit den heer Mr. C. Th. Van Deventer's werk waarin op bis. 136 eenige beschouwingen over de landrente in het algemeen, dus op de Gouvernementslanden; .over den tegenwoordigen druk wordt zeer verschillend geoordeeld, intusschen wordt zelden ontkend dat, ook al is de de belasting op ultimo December steeds zoo goed als geheel aangezuiverd, in zeer vele streken de bevolking haar met moeite opbrengt. Ook uit de verlaging, die gebiedend noodzakelijk bleek, toen in 1885 de aanslag tot 20 millioen was opgevoerd, mag afgeleid worden, dat thans, bij een aanslag van ruim 18 inillioen, geheven wordt, wat met mogelijkheid te heffen valt. Een eenigszins belangrijke verhooging, niet plaatselijk maar in het algemeen, zou — het zal wel door niemand worden weersproken — in de bestaande omstandigheden onmogelijk zijn: de druk heeft zijn uiterste grens bereikt, zoo niet overschreden."

Nu nog een enkel woord over de heerendiensten; de heer mr. D. Fock zegt in zijn Beschouwingen en voorstellen ter verbetering van den economischen toestand der bevolking op Java en Madoera 1904: Hoe ongunstig de omstandigheden der opgezetenen zijn, in vergelijking met die der bevolking van de Gouvernementslanden, blijkt reeds uit het enkele feit, dat de eersten — althans voor zoover betreft de landerijen bewesten de Tjimanoek, — behalve de diensten, waartoe het Gouvernement hen kan oproepen, niet minder dan 52 dagdiensten per jaar voor den landheer moeten praesteren."

Hieromtrent zal ik eenige aanhalingen doen uit de stukken van den heer D. Mulder, getiteld „Mr. D. Fock's aanslag op de Patticuliere landerijen", in Nov. 1904 geschreven, en waarvan de redacteur van het blad, waarin die stukken voorkwamen, de heer C. A. Kruseman, degenen die het meest er toe heeft bijgedragen om de Regeering te bewegen tot de transformatie over te gaan, maar feitelijk alleen stond, omdat in Indië geen publieke opinie bestaat, en toch alleen door zijn „frappez toujours, mais surtout frappez fort", zijn doel bereikt heeft, in een entrefilet over bovengenoemde stukken sprekend, getuigde: „De heer

Sluiten