Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Och kom, redeneeren anderen, wat praat gij van samenwerking tusschen psychisch subject en object — de Materie, in zijn oorzaken onbekend, heeft het psychisch subject doen ontstaan; een redeneering, die het hoog menscheljjke aan den mensch ontneemt en nog minder logisch is dan de voorgaande, omdat er in voorbij gezien wordt, dat onze vleeschmassa met alle krachten daarin, besloten in een huid, niets kan weten van het hoe van wat daarbuiten is. Hierom kan het gezond verstand Materialisme niet aanvaarden.

Neen — de werkelijkheid, ons aller eerste gegeven, dringt ons zoowel het psychisch subject als het object op, beide in oorzaken onbekend, alleen in samenwerking in ons, als doende het „Ik" ontstaan, bekend.

Een kind bij de geboorte? Wat is hetP Een levende, warme vleeschklomp zonder meer? Of zetelt er ietsin, dat was en eeuwig zijn zal ? Yan tijd en ruimte weet het niet.

Daar op den schoorsteenmantel staat een pendule. Deze werkt vandaag als morgen eu overmorgen. Het kind ziet de pendule in den beginne niet. Eindelijk ziet het schepseltje het stuk, het ziet het door invloeden, verandering of wat ook, die in hem plaats vonden. Alleen van deze verandering in zijn inwendige weet het iets en het kan niets weten van het hoe, van wat buiten hem is.

Deze en dergelijke ontwikkelingsphasen, als bij het kind, hebben wij allen doorloopen en wanneeer er derhalve gesproken wordt van de pendule, die daar op den schoorsteenmantel staat, moet dit met omzichtigheid gebeuren.

Niet, omdat de pendule zoo is, als wij ze zien, maar tengevolge de bepaalde inwendige werkingen, zien wij ze zoo het gebeurt.

Sluiten