Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

„Op voorbeeldeloos verwarde wijze laat hij nu eens denken met beweging samengaan om het daarna als de keerzijde

er van te beschouwen."

„Nu, met deze laatste bewering komt onze wijd en zijd vermaarde broddelaar nog het dichtst nabij de waarheid."

„Physica," zegt Multatuli, „studie van physica zal de nevelen wegvegen en de raadselen ontsluiten. En inderdaad wij weten, dat de wetten der natuur een gevolg van de wetten des geestes zijn. Uit deze eerste zal men dus kunnen pogen iets aangaande de laatste gewaar te worden, daar er

geen andere weg is.

„Maar om godswil geen metaphysica, geen buitenissigheid. Hij schijnt hier dus voorbij te zien, dat bij het pogen van het ontdekken van de gronden der geestelijke en lichamelijke verschijnselen, wij zonder metaphysica ver \an de kern onzer onderzoekingen blijven. Wij kunnen niet buiten de metaphysica. Immers de gedachte, die zich opdringt, zoowel aan realisten als aan idealisten, dat uit en tengevolge inwendige werking de wereld geschapen wordt en dat wij niets kunnen weten van het „hoe" van alles buiten ons, is onafwijsbaar, waardoor nimmer in het wezen van het zijn kan worden doorgedrongen, als wij deze kwestie niet onder de oogen zien.

Eén mysterie.

Er is volgens Multatuli slechts één mysterie : Het zijn. — Zeker een mysterie, dat niet van ingewikkeldheid is vrij te

pleiten.

Buitendien, wanneer men slechts één mysterie wil reduceeren — strikt genomen is alles mysterie, kan dit niet wezen het „zijn". De wereld, zoo wij die waarnemen ia

Sluiten