Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

De onbekende oorzaken van de werkingen van het Subject en het Object mogen niet gelijk verondersteld worden.

Mede door de werking van het subject ontwikkelt zich bij het kind van lieverlede het Ik, als het waarnemende, denkende, willende, gevoelende, sprekende en handelende — bij de geboorte is het niet aanwezig. Maar de oorzaak van die ontwikkeling ? Het komt op den naam niet aan, laten wij die maar ziel, of reëel wezen, of monade, of electron noemen, als er aan andere ongelijksoortige dingen maar niet den zelfden naam gegeven wordt om dan later uit de gelijknamigheid tot de indentiteit van subject en object te besluiten

Leibniz heeft zich enkelvoudige dingen gedacht zonder uitgebreidheid en zonder vorm, die door uitwendige oorzaken niet kunnen veranderen, maar innerlijk voortdurend aan verandering onderhevig zijn ; hun wezen ia kracht.

En — let wel — nu wordt de Gordiaansche knoop doorgehakt — onze ziel is ook zulk een monade, waarnaar wij ons een denkbeeld moeten vormen van andere monaden. Hij is zoo verstandig en voorzichtig de prioriteit aan zijn zielsmonade toe te kennen.

Realisme is de erkenning van het bestaan van reëele wezens buiten het Ik, uit wier wisselwerking de materie met hare verschijnselen geboren wordt. Let op — de doorhakking van den Gordiaanschen knoop: — De ziel is zulk een reëel wezen.

Gedwongen worden de aanhangers van deze leer tot het aannemen van een zielewezen en kunnen als de materialisten niet toe met de materie alleen, om dat het zelfbewustzijn, dit is eenheid van bewustzijn, niet te rijmen zou zijn met de veelheid reëele wezens der hersenmassa.

Sluiten