Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

langende blik op 't onbereikbare en voort weer. Op 't laatst kijkt 't niet meer op zij, 't moet vooruit en 't weet niet beter of 't behoort zo en als 't tuis is en vrij heeft, dan gaat 't liggen, eet en slaapt.

Daar ligt geluk, "tiaar ligt leven voor de enkeling in de ontwikkeling zijner bekwaamheden, daar ligt 'n geestelike dood in de belemmering, in de verstikking dier ontwikkeling.

Maar niet alléén had ik met de ontwikkeling der individualiteit en met de belemmering daarvan op het oog de aanleg en de capaciteiten voor een zekere werkkring.

In de beginne zei 'k, dat 'k vrije ontwikkeling wenste der verstandelike vermogens, 'n opvoeding en 'n onderwijs dus, die aanleg en bekwaamheden tot z'n recht laten komen en in 't voorgaande heb ik de noodzakelikheid daarvan betoogd. Maar bovendien wens 'k de vrije ontwikkeling van vele geestelike vermogens en wel van die, welke ik de hoger-menselike vermogens zou willen noemen. Laat 'k me wat duideliker uitdrukken: ik zou willen, dat men reeds in de jeugd 't kind leerde handelen onder eigen verantwoordelikheid, dat men 't kind van jongsaf er aan gewende zelf te handelen en zich goed rekenschap te geven van z'n handelingen. Hiermee bedoel 'k allerminst, dat men 't kind maar z'n gang moet laten gaan.

'tKind moet leren, dat de ware vrijheid niet bestaat in 't tomeloos toegeven aan al wat daar aan verlangens opwellen en opbruisen in z'n binnenste, maar dat ware vrije mensen ook de vrijheid van anderen eerbiedigen en geen daden mogen verrichten, die andere in hun vrijheid belemmeren of in hun rechten te kort doen. Hieruit volgt direkt dat ouders geen knechtje van hun kinderen behoeven te zijn, maar omgekeerd ook, dat kinderen geen knechtje van hun ouders behoeven te wezen, 'tls de plicht der ouders, dat ze, rekening houdende met de ontwikkeling van de rede en 't gevoel der kinderen, dat natuurlik met de jaren toeneemt, hen zo veel mogelijk vrij laten en alleen daar hen tegengaan, waar hun doen en laten anderen in hun rechten te kort zou doen. En dit zal natuurlik meest 't geval zijn, waar de lager-menselike vermogens werken.

Sluiten