Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Wanneer we uit willen gaan van eenigszins bekende dingen, dan blijft maar èèn mogelijkheid over om de temperatuur-verhoudingen uit dien voortijd, die in de latere perioden der aard-geschiedenis nog gröoter raadsels opleveren, te verklaren: de as der aarde had toen een heel andere ligging dan nu en de polen bevonden zich in gebieden, die wij tot dusver nog niet geologisch onderzoeken konden. Wanneer bijv. in den steenkooltijd de Noordpool in het binnenland van China gelegen had, dat weinig onderzocht werd en waar men in ieder geval nog geen steenkoolbeddingen gevonden heeft, dan zou ook de Zuidpool gelegen hebben in streken, die nog niet onderzocht konden worden. Dan moeten dus sinds dien de polen van plaats veranderd zijn om ten slotte haar tegenwoordige ligging aan te nemen. Dit nu kan ófwel langzamerhand, öf met een ruk geschied zijn.

Wij hebben reeds herhaaldelijk gesproken van de mogelijkheid van plotselinge, gewelddadige verplaatsingen van de aardas door het neerploffen van kosmische lichamen, doch ook een langzame verschuiving is mogelijk, welke, in spiraallijnen voortgaand, langzamerhand de polen over de heele oppervlakte der aarde kan hebben geschoven. Weliswaar heeft men nog tot vóór eenige tientallen jaren de stand van de aardas in den aardbol als het eenige onvoorwaardelijk constante aangezien, dat de natuur kon aanwijzen, doch gelijk bekend is, heeft men sedert dien verplaatsingen van die as door waarnemingen heel ontwijfelbaar vastgesteld. De oorzaken daarvan kan men tegenwoordig allèèn zoeken in langzame massa-verschuivingen op de oppervlakte der aarde, die bijv. teweeggebracht zouden kunnen worden door vulkanische uitbarstingen en aardbevingen of in 't algemeen door tektonische bewegingen der vaste landen. Inderdaad schijnt de grootte der tegenwoordig waargenomen schommelingen der polen in verband te staan met de heftigheid der vulkanische verschijnselen, die zich voor en na voordoen. Zulke massa-verschuivingen waren in ieder geval in die oer-tijden stellig veel aan-

Sluiten