Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

aanpassing door vervorming van het lichaam meer toereikend zijn, doch alleen het groeiende intellect, hetwelk de natuur zelf, die zich vijandelijk tegenover het leven stelde, tot eigen nutte wist te vermeesteren, kon dezen ommekeer in de verhoudingen trotseeren.

Hier zijn wij gekomen tot den hoogsten trap van de ontplooiing van het leven: de mensch werd geboren. Hij veroverde zich de aarde en zijn geest verruimde zich met wonderbare kracht, zoodat hij leerde het geheele universum te omvatten. Met hem werd een geheel nieuwe richting der schepping ingeleid. Wij staan nog op een der laagste trappen daarvan, wij zijn nog pas de eersten onder de met geest begaafde, natuurbeheerschende wezens. Het begin van den weg, die naar een nog niet te vermoeden, heerlijk doel leidt, is betreden!

Volgens Penck waren er minstens vier groote ijstijden, die op hun beurt weer verdeeld zijn in kleinere golven van temperatuurschommelingen. Tusschen de ijstijden in lagen warmere perioden, waarin door de afsmeltende gletschers in de vochtige dalen zich een weelderig graskleed vormde. Derhalve konden in deze inter-glaciale perioden zich vooral de planteneters bijzonder goed ontwikkelen. Wij stooten dan ook in de lagen uit deze quartaire periode, welke de ijstijden insluit, en in die van het diluvium, dat volgde op de laatste algemeene ver-gletschering en waarvan onze tijd het onmiddelijke vervolg is, op die geweldige dikhuiden, met name op den mammouth, waarvan wij in het ijs van Siberië de overblijfselen nog vaak met vleesch en haren incluis ingevroren vinden. Zelfs tegen deze reuzen waagde de mensch het reeds den strijd aan te binden en trad daarbij ten slotte als overwinnaar te voorschijn.

Wij zijn nu gekomen aan het einde van onze uiteenzetting van het ontstaan der wereld, en uit chaotische, duistere oer-toestanden zagen wij de schoone tegenwoordige tijden opbloeien. Bleven wij daarbij in de heele tweede helft van onze beschouwingen weliswaar uitsluitend op onze kleine aarde, dan is

Sluiten